Antykoagulant toczniowy
- Czas oczekiwania na wynik7 ?Czas oczekiwania na wynik zależy od laboratorium.
- Materiał do badaniakrew
Antykoagulant toczniowy (LA, z ang. lupus anticoagulant) to grupa przeciwciał antyfosfolipidowych, których obecność ocenia się czynnościowymi testami krzepnięcia w osoczu krwi. Oznaczenie LA jest częścią diagnostyki zespołu antyfosfolipidowego (APS), czyli choroby autoimmunologicznej zwiększającej skłonność do zakrzepicy i powikłań ciąży.
Antykoagulant toczniowy – więcej informacji
Dlaczego „antykoagulant” sprzyja zakrzepom
Nazwa antykoagulant toczniowy wprowadza w błąd na dwa sposoby. Po pierwsze, w probówce przeciwciała te wydłużają czas krzepnięcia, bo zakłócają reakcje zależne od fosfolipidów. W organizmie działają odwrotnie: uszkadzają śródbłonek naczyń, zmniejszają wytwarzanie prostacykliny, spowalniają rozpuszczanie skrzepów (fibrynolizę) i zaburzają działanie naturalnych białek przeciwkrzepliwych, takich jak białko C i antytrombina. W efekcie zwiększa się ryzyko zakrzepów w żyłach i tętnicach. Po drugie, LA spotyka się również u osób, które nie mają tocznia rumieniowatego układowego.
Jak wykonuje się oznaczenie LA
Badanie przebiega etapami. Najpierw wykonuje się testy przesiewowe, na przykład APTT lub test z jadem żmii Russella (dRVVT), które w obecności LA ulegają wydłużeniu. W kolejnym etapie badane osocze łączy się z osoczem dawcy bez zaburzeń krzepnięcia; jeśli czas krzepnięcia nadal pozostaje wydłużony, przyczyną jest raczej inhibitor niż niedobór czynnika krzepnięcia. W teście potwierdzenia dodaje się nadmiar fosfolipidów, a skrócenie czasu krzepnięcia wskazuje na przeciwciała zależne od fosfolipidów.
Kiedy lekarz zleca antykoagulant toczniowy
Lekarz zleca badanie LA najczęściej w następujących sytuacjach:
- po epizodzie zakrzepicy żylnej lub tętniczej, szczególnie u osoby młodej, bez wyraźnej przyczyny albo w nietypowym miejscu,
- po poronieniach nawracających, obumarciu płodu lub przedwczesnym porodzie związanym z niewydolnością łożyska,
- przy niewyjaśnionym wydłużeniu APTT,
- u chorych na toczeń układowy i inne choroby tkanki łącznej.
Co może zmienić wynik LA
Najsilniej zaburzają oznaczenie LA leki hamujące krzepnięcie, czyli heparyny, acenokumarol i warfaryna oraz nowe doustne antykoagulanty. Mogą one dawać wyniki fałszywie dodatnie albo fałszywie ujemne, dlatego lekarz zlecający musi wiedzieć o ich stosowaniu, a o ewentualnej przerwie w leczeniu decyduje wyłącznie on. Interpretację utrudniają też ostra zakrzepica i nasilony stan zapalny. LA może pojawić się przejściowo w czasie infekcji i zniknąć po jej ustąpieniu.
Jak czytać wynik antykoagulantu toczniowego
Jedno dodatnie oznaczenie LA nie przesądza o zespole antyfosfolipidowym. Kryterium laboratoryjnym jest obecność LA w dwóch oznaczeniach wykonanych w odstępie co najmniej 12 tygodni. Rozpoznanie zespołu antyfosfolipidowego wymaga połączenia takiego wyniku z co najmniej jednym kryterium klinicznym, czyli zakrzepicą lub powikłaniem ciąży. Razem z LA bada się dwa pozostałe rodzaje przeciwciał antyfosfolipidowych: antykardiolipinowe oraz skierowane przeciw beta-2-glikoproteinie I. Osoby, u których dodatnie są wszystkie trzy rodzaje przeciwciał, mają zwykle najwyższe ryzyko zakrzepicy.
APS może występować jako choroba samodzielna (pierwotny APS) albo towarzyszyć innej chorobie tkanki łącznej, najczęściej toczniowi układowemu.
Jak się przygotować do oznaczenia LA
Antykoagulant toczniowy oznacza się w osoczu z krwi żylnej pobranej na cytrynian. Zalecenia co do pory i sposobu pobrania przekazuje punkt pobrań, a wszystkie leki wpływające na krzepnięcie trzeba zgłosić przed badaniem.
Polecane badania
- APTT – podstawowy test krzepnięcia, często wydłużony w obecności LA,
- Przeciwciała przeciw kardiolipinie (IgG + IgM) – drugie kryterium laboratoryjne APS,
- Przeciwciała przeciw beta-2-glikoproteinie I (IgG + IgM) – trzecie kryterium laboratoryjne APS,
- PT (INR) – ocena zewnątrzpochodnego toru krzepnięcia,
- D-dimer – badanie przy podejrzeniu zakrzepicy.