P/c.p. komórkom śródbłonka met. IIF

Śródbłonek to cienka warstwa komórek pokrywająca od środka wszystkie naczynia, od tętnic i żył po naczynia włosowate. Reguluje przepływ krwi, krzepnięcie oraz przechodzenie komórek odpornościowych do tkanek. Przeciwciała AECA mogą występować w klasach IgG, IgA i IgM. Przypuszcza się, że po związaniu się z komórkami śródbłonka mogą nasilać reakcję zapalną uszkadzającą ścianę naczynia, choć ich udział w powstawaniu choroby nie jest w pełni wyjaśniony. Zapalenie naczyń może dotyczyć skóry, nerek, płuc, oczu czy stawów, dlatego objawy bywają bardzo różnorodne: od obrzęków i bólów stawów po zapalenie kłębuszków nerkowych lub zapalenie w obrębie oka.

Przeciwciała przeciwko komórkom śródbłonka opisuje się w wielu chorobach o podłożu autoimmunologicznym, między innymi w:

• toczniu rumieniowatym układowym,
• twardzinie układowej,
• ziarniniakowatości z zapaleniem naczyń, znanej wcześniej jako ziarniniak Wegenera,
• mieszanej chorobie tkanki łącznej,
• zespole Sjögrena i reumatoidalnym zapaleniu stawów,
• chorobie Kawasakiego u dzieci,
• zespole antyfosfolipidowym, zapaleniu wielomięśniowym i zespole hemolityczno-mocznicowym.

Reumatolog lub nefrolog sięga po oznaczenie AECA, gdy objawy sugerują zapalenie naczyń, a podstawowe badania autoimmunologiczne, takie jak ANCA czy przeciwciała przeciwjądrowe, nie dały jasnej odpowiedzi. Badanie bywa też zlecane pacjentom z już stwierdzoną chorobą tkanki łącznej, gdy dołączają objawy zajęcia naczyń. Nie służy ono jednak samodzielnemu rozpoznaniu żadnej z wymienionych chorób.

Wynik metody IIF opisuje się jako dodatni lub ujemny, często z mianem. Obecność przeciwciał przemawia za autoimmunologicznym procesem obejmującym naczynia, ale nie określa, która choroba się za nim kryje. Przeciwciała AECA mogą się też pojawiać przejściowo, na przykład w przebiegu zakażeń. Ujemny wynik nie wyklucza zapalenia naczyń. Lekarz zestawia wynik z objawami, badaniem moczu, markerami stanu zapalnego i innymi przeciwciałami.

Oznaczenie przeciwciał przeciwko komórkom śródbłonka nie wymaga specjalnego przygotowania. Przy rejestracji dobrze jest wymienić przyjmowane leki.

• ANCA: pANCA i cANCA (IIF) – podstawowe przeciwciała w zapaleniach drobnych naczyń,
• Przeciwciała przeciwjądrowe ANA (IIF) – podstawowy test w kierunku tocznia i twardziny,
• Przeciwciała przeciw kardiolipinie IgG i IgM – w diagnostyce zespołu antyfosfolipidowego,
• Dopełniacz C3c i C4 – składowe zużywane w aktywnych chorobach autoimmunologicznych,
• Białko CRP – ogólny wskaźnik nasilenia zapalenia.