P/c. p. transglutaminazie tkankowej (anty-tTG) w kl. IgG met. ELISA

Transglutaminaza tkankowa jest enzymem, który występuje między innymi w śluzówce jelita cienkiego. W celiakii gliadyna, czyli jeden ze składników glutenu, uruchamia odpowiedź immunologiczną, w trakcie której powstają przeciwciała atakujące ten własny enzym. Mogą one należeć do klasy IgA albo IgG. Test anty-tTG IgG określa ilościowo przeciwciała z drugiej z tych klas.

U większości pacjentów diagnostykę zaczyna się od przeciwciał anty-tTG IgA, a równolegle sprawdza się, ile IgA ogółem znajduje się we krwi. Osoby chore na celiakię mają niedobór IgA wyraźnie częściej niż reszta społeczeństwa. Jeśli tej immunoglobuliny jest mało, test w klasie IgA może wypaść ujemnie mimo choroby, dlatego lekarz sięga wtedy po oznaczenie w klasie IgG.

Podejrzenie celiakii pojawia się zwykle w następujących sytuacjach:

• długotrwałe albo powracające biegunki, zaparcia, wzdęcia lub bóle brzucha,
• chudnięcie u dorosłych oraz niedobór wzrostu, słaby przyrost wagi lub późne dojrzewanie u dzieci,
• anemia z braku żelaza o niewyjaśnionym pochodzeniu,
• zmniejszona gęstość kości u osób młodych,
• nawracające afty, uszkodzenia szkliwa zębów lub swędząca wysypka pęcherzykowa przypominająca chorobę Duhringa,
• podwyższone enzymy wątrobowe bez uchwytnego powodu,
• uporczywe zmęczenie, bóle stawów i objawy uszkodzenia nerwów obwodowych.

Dieta ma dla tego badania kluczowe znaczenie. Kiedy gluten zostaje ograniczony lub wycofany z jadłospisu przed pobraniem krwi, ilość przeciwciał spada i wynik może okazać się ujemny, choć choroba jest obecna. Dlatego przez cały okres diagnostyki gluten pozostaje w diecie; osoba, która już przeszła na dietę bezglutenową, omawia dalsze kroki z gastroenterologiem.

Wyniki uzyskane różnymi metodami i w różnych laboratoriach nie są wprost porównywalne, ponieważ testy mają odmienną kalibrację.

Podwyższony poziom anty-tTG IgG może przemawiać za celiakią albo chorobą Duhringa. Przeciwciała tej klasy pojawiają się jednak czasem również w innych chorobach autoimmunologicznych oraz w schorzeniach wątroby, dlatego jeden test nie wystarcza do postawienia diagnozy. Wynik ujemny również nie wyklucza celiakii, gdy objawy mocno ją sugerują. Dalszą diagnostykę dobiera lekarz; może to być gastroskopia z biopsją dwunastnicy, przeciwciała EmA lub DGP albo oznaczenie genów HLA-DQ2 i DQ8.

Oznaczenie anty-tTG IgG nie wymaga specjalnych przygotowań ze strony osoby badanej.

• Anty-tTG IgA – test pierwszego wyboru u osób bez niedoboru IgA,
• IgA całkowite – pozwala ustalić, czy IgA jest za mało,
• DGP IgG – inny test w klasie IgG stosowany przy niedoborze IgA,
• EmA IgG – oznaczenie uzupełniające,
• Geny HLA-DQ2/DQ8 – ocena genetycznej skłonności do celiakii.