Panel jelitowy (p/c. p. komórkom zewnątrzwydzielniczym trzustki i komórkom kubkowatym jelit, ASCA, ANCA) met. IIF
- Czas oczekiwania na wynik22 ?Czas oczekiwania na wynik zależy od laboratorium.
- Materiał do badaniakrew
Panel jelitowy ASCA, ANCA to badanie surowicy krwi metodą immunofluorescencji pośredniej (IIF), obejmujące cztery grupy przeciwciał spotykanych w przewlekłych chorobach zapalnych jelit. Na podstawie układu wyników lekarz szuka wskazówek, która z dwóch głównych chorób tej grupy jest bardziej prawdopodobna: choroba Leśniowskiego-Crohna czy wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG). Panel nie zastępuje jednak kolonoskopii z pobraniem wycinków.
Panel jelitowy (p/c. p. komórkom zewnątrzwydzielniczym trzustki i komórkom kubkowatym jelit, ASCA, – więcej informacji
Jakie przeciwciała obejmuje panel jelitowy
- ASCA, czyli przeciwciała przeciw drożdżom Saccharomyces cerevisiae, a dokładniej przeciw mannanowi ze ściany komórkowej tych drożdży.
- ANCA, czyli przeciwciała przeciw składnikom cytoplazmy neutrofilów; w chorobach jelit znaczenie ma przede wszystkim wzór okołojądrowy, pANCA.
- Autoprzeciwciała reagujące z komórkami pęcherzyków trzustki, odpowiedzialnymi za wydzielanie soku trzustkowego.
- Przeciwciała przeciw komórkom kubkowym jelita, czyli komórkom wydzielającym śluz.
Czym różnią się obie choroby zapalne jelit
W chorobie Leśniowskiego-Crohna zmiany zapalne mogą dotyczyć każdego odcinka przewodu pokarmowego, a stan zapalny przenika przez wszystkie warstwy ściany jelita. WZJG obejmuje wyłącznie okrężnicę i odbytnicę, a zapalenie sięga tylko powierzchownych warstw ściany. Obie choroby przebiegają z nawrotami i remisjami, a we wczesnym okresie ich objawy mogą być bardzo zbliżone.
Jak układ przeciwciał wskazuje na rodzaj choroby
Dodatnie ASCA przy ujemnych pANCA przemawia raczej za chorobą Leśniowskiego-Crohna. Odwrotny układ, czyli dodatnie pANCA przy ujemnych ASCA, częściej towarzyszy wrzodziejącemu zapaleniu jelita grubego. Autoprzeciwciała przeciw pęcherzykom trzustki znajduje się w pewnym odsetku przypadków choroby Leśniowskiego-Crohna, natomiast reakcja z komórkami kubkowymi występuje w pewnym odsetku przypadków WZJG.
Żadne z tych przeciwciał nie występuje u wszystkich chorych, a ASCA lub pANCA bywają obecne również przy schorzeniach niezwiązanych z jelitami. Ujemny panel nie wyklucza choroby zapalnej jelit, a dodatni nie stanowi rozpoznania. Ostateczną diagnozę stawia gastroenterolog na podstawie endoskopii, badania histopatologicznego wycinków i badań obrazowych.
Kiedy lekarz zleca panel jelitowy
Po panel jelitowy gastroenterolog sięga głównie w następujących okolicznościach:
- obraz endoskopowy i histopatologiczny nie pozwala jednoznacznie przypisać zapalenia jelita grubego do jednej z dwóch chorób,
- długotrwała biegunka, ból brzucha, domieszka krwi w kale albo chudnięcie nasuwają podejrzenie choroby zapalnej jelit,
- potrzebne są dodatkowe informacje przed wyborem dalszej diagnostyki.
Czy panel jelitowy ocenia aktywność zapalenia
Nie, panel jelitowy nie mierzy nasilenia zapalenia w jelicie. Stężenie tych przeciwciał nie podąża za aktywnością choroby, więc panel nie nadaje się do śledzenia efektów leczenia. Aktywność zapalenia jelit ocenia się kalprotektyną w kale oraz badaniami krwi, takimi jak CRP i morfologia.
Jak się przygotować do pobrania na panel jelitowy
Krew na panel jelitowy pobiera się z żyły. Punkt pobrań przekaże ewentualne zalecenia; należy w nim także wymienić stosowane leki.
Polecane badania
- Kalprotektyna w kale – białko z neutrofilów, którego ilość w stolcu rośnie przy zapaleniu jelit,
- ASCA metodą IIF – osobne oznaczenie przeciwciał przeciw drożdżom,
- ANCA (pANCA i cANCA) metodą IIF – osobne oznaczenie przeciwciał przeciw neutrofilom,
- CRP – białko ostrej fazy, rosnące w zaostrzeniach,
- Morfologia krwi – pozwala zauważyć niedokrwistość, częstą przy przewlekłym zapaleniu jelit.