plwocina posiew (bad. bakter.)

Posiew plwociny ma wskazać drobnoustrój odpowiedzialny za zakażenie dolnych dróg oddechowych, aby leczenie było skuteczne, bezpieczne i nie sprzyjało narastaniu oporności bakterii. Szczególne znaczenie ma w zakażeniach szpitalnych, w których częściej występują gatunki odporne na wiele antybiotyków. W zapaleniu płuc nabytym poza szpitalem prawdopodobnych sprawców łatwiej przewidzieć, więc leczenie zaczyna się zwykle bez czekania na wynik, a posiew wykonuje się w wybranych sytuacjach.

Międzynarodowe zalecenia towarzystw chorób zakaźnych i chorób płuc wymieniają między innymi następujące wskazania:

• ciężkie zapalenie płuc, zwłaszcza gdy chory trafia na oddział intensywnej terapii,
• brak poprawy po zastosowanym antybiotyku,
• jamista postać zakażenia płuc lub płyn w jamie opłucnej,
• zapalenie płuc u chorego na POChP,
• dodatni wynik testu na antygen pneumokoka w moczu,
• zakażenie o umiarkowanym przebiegu u osoby, która odkrztusza wydzielinę i nie otrzymała jeszcze antybiotyku.

Przy łagodnej infekcji leczonej w domu i krótkotrwałym kaszlu posiew zwykle nie jest potrzebny.

Z dolnych dróg oddechowych najczęściej hoduje się pneumokoki (Streptococcus pneumoniae), pałeczki Haemophilus influenzae, Moraxella catarrhalis, gronkowca złocistego oraz pałeczki jelitowe, w tym Klebsiella pneumoniae. U chorych hospitalizowanych i z przewlekłymi chorobami płuc częściej pojawia się Pseudomonas aeruginosa.

Niektóre drobnoustroje, takie jak Mycoplasma pneumoniae, Chlamydophila pneumoniae, Legionella, Bordetella pertussis czy prątki gruźlicy, nie rosną na podłożach rutynowego posiewu. Do ich oceny służą osobne badania: testy molekularne, serologiczne albo hodowla prątków.

Największym problemem jest próbka zawierająca głównie ślinę lub wydzielinę spływającą z nosa zamiast plwociny z oskrzeli. Taki materiał niesie bakterie jamy ustnej, które utrudniają ocenę lub sprawiają, że laboratorium uznaje próbkę za niediagnostyczną. Antybiotyk zażyty przed oddaniem próbki może z kolei zahamować wzrost bakterii i dać ujemny posiew mimo trwającego zakażenia.

Dodatni wynik także wymaga ostrożnej interpretacji. U osób z rozstrzeniami oskrzeli lub POChP drogi oddechowe bywają stale skolonizowane, więc wyhodowana bakteria nie musi być przyczyną bieżącego zaostrzenia. Lekarz łączy wynik z objawami, zdjęciem płuc i badaniami krwi.

Instrukcję pobrania plwociny i rodzaj pojemnika przekazuje punkt pobrań, a przy oddawaniu próbki należy podać nazwę przyjmowanego antybiotyku.

• Plwocina, posiew mykologiczny – przy podejrzeniu zakażenia grzybiczego,
• Prokalcytonina, ilościowo – marker pomocny w ocenie ciężkich zakażeń bakteryjnych,
• CRP, ilościowo – białko ostrej fazy,
• Mycoplasma pneumoniae, metoda PCR – gdy obraz choroby sugeruje mykoplazmę,
• QuantiFERON-TB – test w kierunku zakażenia prątkiem gruźlicy.