Prokalcytonina, ilościowo
- Czas oczekiwania na wynik1 ?Czas oczekiwania na wynik zależy od laboratorium.
- Materiał do badaniakrew
Prokalcytonina (PCT) to białko, prekursor kalcytoniny, którego stężenie mierzy się ilościowo we krwi. Badanie pomaga lekarzowi odróżnić ciężkie zakażenie bakteryjne od wirusowego, ocenić stopień uogólnienia infekcji i śledzić skuteczność antybiotykoterapii. Pojedynczy wynik nie wskazuje miejsca zakażenia ani drobnoustroju.
Prokalcytonina, ilościowo – więcej informacji
Skąd bierze się prokalcytonina we krwi
U osoby zdrowej prokalcytonina powstaje w komórkach C tarczycy i jest tam niemal w całości przekształcana w kalcytoninę, która uczestniczy w kontroli stężenia wapnia i fosforanów. Dlatego we krwi niezakażonego człowieka krąży jej bardzo mało. Podczas zakażenia bakteryjnego toksyny i cytokiny pobudzają do wytwarzania PCT komórki wielu narządów poza tarczycą. Najpierw niewielkie ilości uwalniają monocyty w pobliżu ogniska infekcji, a następnie dochodzi do gwałtownego wzrostu syntezy w tkankach całego organizmu. Szczyt stężenia PCT przypada między 12. a 24. godziną od początku zakażenia, a wysoki poziom trwa tak długo jak bodziec, który go wywołał.
Kiedy lekarz zleca oznaczenie prokalcytoniny
Prokalcytoninę oznacza się głównie w warunkach szpitalnych i na izbie przyjęć, gdy stan chorego jest poważny. Typowe wskazania to:
- podejrzenie sepsy lub ciężkiego zakażenia bakteryjnego,
- odróżnienie infekcji bakteryjnej od wirusowej, gdy trzeba zdecydować o antybiotyku,
- nadzór nad chorymi po operacjach, przeszczepach i w trakcie immunosupresji,
- ocena skuteczności leczenia i czasu trwania antybiotykoterapii,
- diagnostyka zakażeń u noworodków.
Co oznacza podwyższona prokalcytonina
Wysokie stężenie PCT we wczesnej fazie infekcji przemawia za tłem bakteryjnym, a im bardziej zakażenie jest rozległe i ciężkie, tym wyższe wartości osiąga marker. W sepsie i wstrząsie septycznym stężenie może wzrosnąć wielokrotnie. Szybki spadek PCT po rozpoczęciu leczenia sugeruje, że zakażenie jest opanowywane, dlatego lekarz porównuje kolejne oznaczenia.
Podwyższenie bez infekcji zdarza się po rozległych operacjach, ciężkich urazach, oparzeniach i we wstrząsie. Przewlekła niewydolność nerek również bywa przyczyną utrzymującego się wzrostu. Z kolei niski wynik w pierwszych godzinach choroby nie wyklucza zakażenia bakteryjnego, a zakażenia ograniczone do jednego miejsca, na przykład ropień, mogą przebiegać z niewielkim wzrostem PCT.
Czym różni się prokalcytonina od CRP
Stężenie CRP zwiększa się przy rozmaitych procesach zapalnych, również tych bez udziału drobnoustrojów, natomiast prokalcytonina silniej odpowiada na uogólnione zakażenie bakteryjne. Oba wskaźniki uzupełniają się i często są oznaczane razem. Prokalcytonina nie służy też do oceny pracy tarczycy, mimo wspólnego pochodzenia z kalcytoniną.
Jak się przygotować do badania prokalcytoniny
Oznaczenie prokalcytoniny nie wymaga szczególnego przygotowania. Personel powinien wiedzieć o przyjmowanych antybiotykach i niedawnych zabiegach.
Polecane badania
- CRP ilościowo – białko ostrej fazy, mniej swoiste dla bakterii niż PCT,
- Morfologia krwi pełna – leukocyty i rozmaz krwinek przy infekcji,
- Kreatynina – czynność nerek, od której zależy usuwanie PCT z krwi,
- Posiew moczu – gdy źródłem gorączki może być układ moczowy.
