ANA1 – PPJ met. IIF (typ świecenia, miano)

Do oznaczenia ANA1 używa się preparatu z komórek HEp-2, na który nanosi się surowicę badanej osoby; związane z komórkami przeciwciała uwidacznia barwnik fluorescencyjny, a diagnosta ocenia preparat w mikroskopie. ANA to autoprzeciwciała, czyli przeciwciała wymierzone w elementy własnych komórek, głównie ich jąder, i często towarzyszą układowym chorobom tkanki łącznej.

Typ świecenia pokazuje, które struktury komórki są celem przeciwciał, i może być na przykład homogenny, ziarnisty, jąderkowy lub centromerowy. Daje to lekarzowi wskazówkę, jakie badania zlecić w dalszej kolejności. Na przykład świecenie homogenne bywa związane z przeciwciałami przeciw dsDNA i nukleosomom, typowymi dla tocznia, centromerowe z ograniczoną postacią twardziny układowej, a jąderkowe z twardziną układową. Miano oznacza największe rozcieńczenie surowicy, w którym fluorescencja jest nadal widoczna. Wyższe miano ma zwykle większe znaczenie kliniczne, ale nawet wysokie miano nie przesądza o chorobie.

Wskazaniem do ANA1 są dolegliwości sugerujące układową chorobę tkanki łącznej, na przykład:

• utrzymujący się ból i obrzęk stawów,
• zmiany skórne, nadwrażliwość na światło lub owrzodzenia w jamie ustnej,
• blednięcie i sinienie palców pod wpływem zimna (objaw Raynauda),
• uczucie suchości w oczach i jamie ustnej,
• słabość mięśni, stany podgorączkowe albo zmęczenie bez wyraźnej przyczyny.

ANA1 zleca się, gdy lekarz bierze pod uwagę zespół Sjögrena, toczeń rumieniowaty układowy, twardzinę układową, mieszaną chorobę tkanki łącznej albo zapalenie wielomięśniowe lub skórno-mięśniowe.

Nie, dodatni wynik ANA1 sam nie oznacza choroby. Niskie miana zdarzają się też u ludzi zdrowych, częściej po infekcjach, w starszym wieku, w ciąży albo podczas przyjmowania niektórych leków. Wynik ujemny w dużej mierze oddala podejrzenie układowej choroby tkanki łącznej, ale całkowicie jej nie wyklucza. Rozpoznanie stawia lekarz, zwykle reumatolog, łącząc obraz kliniczny z wynikami pozostałych badań.

Po wyniku dodatnim wykonuje się zwykle testy swoiste: przeciwciała anty-dsDNA, panel ENA lub immunoblot rozszerzony (ANA2, ANA3). Zakres dalszych badań wybiera lekarz.

Badanie ANA1 nie wymaga szczególnego przygotowania.

• PPJ dsDNA met. IIF – badanie przydatne przy podejrzeniu tocznia,
• PPJ (ANA6), immunoblot ENA – panel antygenów jądrowych,
• ANA3 – mikroblot – rozszerzony panel antygenów,
• OB – nieswoisty wskaźnik stanu zapalnego.