PPJ (ANA6) met. immunoblot ENA (7 antygenów)

W metodzie immunoblot oczyszczone antygeny są naniesione na pasek membrany w postaci oddzielnych, poprzecznych linii. Pasek inkubuje się z surowicą pacjenta, a następnie z odczynnikiem, który barwi miejsca, gdzie przeciwciała się związały. Pojawienie się zabarwionej linii na wysokości danego antygenu oznacza obecność przeciwciał przeciw niemu. Intensywność zabarwienia ocenia się często w skali od wyniku ujemnego, przez wątpliwy, do silnie dodatniego. Dzięki temu jedno badanie daje odpowiedź dla każdego z siedmiu antygenów osobno.

Na pasku ANA6 znajduje się siedem antygenów: Jo-1, Scl-70, SS-B, Ro-52, SS-A, Sm oraz nRNP/Sm. Poszczególne przeciwciała łączy się z różnymi chorobami. Przy podejrzeniu tocznia rumieniowatego układowego (SLE) szczególne znaczenie ma anty-Sm. Wysokie stężenie anty-nRNP/Sm bywa z kolei związane z zespołem Sharpa, czyli mieszanej choroby tkanki łącznej. Anty-SS-A i anty-SS-B są typowe dla zespołu Sjögrena, ale spotyka się je też w toczniu i u matek dzieci z toczniem noworodkowym. Anty-Scl-70 dotyczy głównie twardziny układowej z rozległymi zmianami skórnymi. Anty-Jo-1 należy do przeciwciał związanych z zapaleniem wielomięśniowym i skórno-mięśniowym. Izolowane anty-Ro-52 bywa mało swoiste i wymaga oceny razem z innymi wynikami.

Panel ENA jest zwykle drugim etapem diagnostyki, wykonywanym po dodatnim badaniu przeciwciał przeciwjądrowych metodą immunofluorescencji. Lekarz kieruje na badanie ANA6, gdy objawy sugerują chorobę tkanki łącznej, na przykład:

• bóle i obrzęki stawów bez uchwytnej przyczyny,
• uporczywe uczucie piasku pod powiekami i suchości w ustach,
• blednięcie palców na zimnie, pogrubienie skóry dłoni,
• osłabienie mięśni ramion i ud,
• wysypkę, która nasila się po pobycie na słońcu.

Oznaczenie przydaje się przede wszystkim w różnicowaniu tych chorób.

Dodatni wynik dla jednego antygenu wskazuje kierunek dalszej diagnostyki, ale sam nie stanowi rozpoznania. Część przeciwciał występuje w kilku chorobach, a słabe reakcje mogą występować u ludzi bez żadnych dolegliwości. Ujemny wynik ANA6 przy dodatnim ANA nie kończy diagnostyki, bo przeciwciała mogą być skierowane przeciw antygenom spoza panelu. Lekarz może wtedy zlecić oznaczenie przeciwciał przeciw dsDNA albo szerszy immunoblot.

Oznaczenie ANA6 nie wymaga postu ani innych przygotowań.

• ANA1 – przeciwciała przeciwjądrowe metodą IIF – badanie poprzedzające panel ENA,
• PPJ dsDNA met. IIF – przeciwciała istotne w diagnostyce tocznia,
• PPJ panel twardzina, immunoblot – przeciwciała związane z twardziną układową,
• ANA3 – mikroblot – szerszy zestaw antygenów,
• CK – kinaza kreatynowa, która rośnie przy zapaleniu mięśni.