Rak piersi – analiza patogennej mutacji w genie PALB2

Nazwa PALB2 pochodzi od angielskiego określenia „partner i lokalizator BRCA2”. Białko to łączy białka BRCA1 i BRCA2 w jeden kompleks i doprowadza BRCA2 do miejsc, w których DNA zostało przerwane. Bez sprawnego PALB2 ten system naprawczy działa słabiej, a komórka łatwiej gromadzi błędy w materiale genetycznym. Z tego powodu wrodzona mutacja PALB2 daje podobne skutki jak mutacje BRCA, choć zwykle mniej nasilone.

Badanie dotyczy mutacji c.509_510del, jednej z dwóch zmian w genie PALB2, które powtarzają się w polskich rodzinach z rakiem piersi. Mutacje PALB2 są rzadkie i według szacunków dotyczą mniej niż 1% rodzin dotkniętych tym nowotworem. Test celowany na jedną zmianę jest szczególnie użyteczny, gdy właśnie ją znaleziono u krewnego albo gdy lekarz chce uzupełnić wcześniejszą analizę BRCA1 i BRCA2.

U nosicielek mutacji PALB2 ryzyko raka piersi kilkakrotnie przewyższa przeciętne dla kobiet i jest tym większe, im więcej bliskich krewnych chorowało. U nosicieli opisywano też częstsze zachorowania na nowotwory trzustki i jajnika, a u mężczyzn na raka piersi. Ryzyko jest mniejsze niż przy mutacji BRCA1, a jego indywidualną wysokość szacuje genetyk na podstawie drzewa rodzinnego.

Badanie PALB2 bierze się pod uwagę w następujących sytuacjach:

• kilka kobiet z rodziny chorowało na raka piersi, a testy BRCA1 i BRCA2 nie wyjaśniły przyczyny,
• krewny jest nosicielem mutacji PALB2,
• w rodzinie występował zarówno rak piersi, jak i rak trzustki,
• na raka piersi zachorował mężczyzna z rodziny.

Wynik dodatni oznacza nosicielstwo badanej mutacji i podwyższone ryzyko nowotworów w przyszłości. Osoba z takim wynikiem trafia zazwyczaj do poradni genetycznej, gdzie ustala się zakres nadzoru, na przykład badań obrazowych piersi, oraz omawia badanie krewnych.

Wynik ujemny odnosi się tylko do mutacji c.509_510del. Nie obejmuje drugiej częstej w Polsce zmiany PALB2 ani rzadszych wariantów tego genu. Przy ujemnym wyniku i wyraźnym obciążeniu rodzinnym lekarz może zlecić szerszą analizę, a zakres badań profilaktycznych piersi ustala się na podstawie wywiadu rodzinnego.

Sposób pobrania wymazu i ewentualne wymagania przekazuje punkt pobrań. O lekach przyjmowanych na stałe należy powiedzieć przy pobraniu.

• Panel BRCA1, BRCA2 i PALB2 – PALB2 razem z genami BRCA,
• BRCA1 – badanie podstawowe – gen o najsilniejszym związku z rakiem piersi,
• BRCA2 – badanie podstawowe 3 mutacji – gen, którego białko współpracuje z PALB2,
• Nowotwory u kobiet – panel rozszerzony – kilka genów dziedzicznych nowotworów naraz.