Rak piersi i/lub jajnika – panel podstawowych mutacji BRCA1, BRCA2, PALB2
- Czas oczekiwania na wynik16 ?Czas oczekiwania na wynik zależy od laboratorium.
- Materiał do badaniawymaz
Panel podstawowych mutacji BRCA1, BRCA2 i PALB2 to badanie genetyczne z wymazu, w którym jednocześnie analizuje się częste w Polsce zmiany w trzech genach naprawy DNA. Panel BRCA1, BRCA2 i PALB2 pozwala ocenić dziedziczną skłonność do nowotworów piersi i jajnika u osób, w których rodzinach te nowotwory występowały często. Obejmuje wybrane mutacje, a nie pełną sekwencję genów.
Rak piersi i/lub jajnika, panel podstawowych mutacji BRCA1, BRCA2, PALB2 – więcej informacji
Dlaczego te trzy geny bada się razem
BRCA1, BRCA2 i PALB2 kodują białka jednego systemu, który naprawia DNA po zerwaniu obu jego nici. PALB2 pełni w nim rolę łącznika: wiąże BRCA1 z BRCA2 i umożliwia ich wspólne działanie. Wrodzona mutacja w którymkolwiek z tych genów osłabia naprawę i sprzyja nowotworom tych samych narządów, przede wszystkim piersi. Rodzina z wieloma zachorowaniami może nosić zmianę w każdym z nich, więc łączna analiza oszczędza kolejnych pobrań i czasu.
Co różni nosicielstwo poszczególnych mutacji
Skutki mutacji zależą od genu, którego dotyczą:
- BRCA1 niesie najwyższe ryzyko raka piersi oraz wysokie ryzyko raka jajnika, jajowodu i otrzewnej,
- BRCA2 w nieco mniejszym stopniu podnosi zagrożenie nowotworami piersi i jajnika, za to wyraźniej zwiększa ryzyko raka trzustki, prostaty i piersi u mężczyzn,
- PALB2 dotyczy głównie raka piersi i trzustki, a jego mutacje spotyka się w Polsce znacznie rzadziej niż mutacje BRCA1.
Każdą z tych mutacji dziedziczy się w ten sam sposób: dziecko nosiciela, niezależnie od płci, otrzymuje ją z prawdopodobieństwem 50%.
Kto może skorzystać z panelu BRCA1, BRCA2 i PALB2
Panel przeznaczony jest dla kobiet i mężczyzn z rodzin, w których rak piersi lub jajnika pojawiał się częściej albo wcześniej niż zwykle. Lekarz bierze go pod uwagę, gdy krewna zachorowała na raka piersi, nie mając jeszcze 50 lat, albo na ten nowotwór chorowało kilka osób z rodziny. Panel rozważa się także wtedy, gdy u krewnej wystąpił rak jajnika, jajowodu lub otrzewnej oraz gdy na raka piersi zachorował mężczyzna. Wskazaniem bywa również planowanie antykoncepcji hormonalnej lub terapii hormonalnej przez kobietę z takim wywiadem rodzinnym.
Wynik panelu a dalsze postępowanie
Wynik dodatni wskazuje, w którym genie i jaką mutację znaleziono. Ta informacja decyduje o zakresie nadzoru onkologicznego i działań profilaktycznych, które proponuje poradnia genetyczna, oraz o tym, którym krewnym można zaproponować celowany test na tę samą zmianę.
Wynik ujemny dotyczy wyłącznie mutacji objętych panelem. Rzadsze warianty trzech badanych genów i zmiany w innych genach, na przykład CHEK2 czy NBN, pozostają poza zakresem badania. Zachorowanie zależy też od czynników niegenetycznych, dlatego bez względu na wynik kobiety wykonują badania profilaktyczne piersi i narządu rodnego zgodnie z zaleceniami lekarza.
Jak przygotować się do badania
Pobranie wymazu odbywa się według wskazówek punktu pobrań. Przy pobraniu trzeba podać nazwy stosowanych leków.
Polecane badania
- Panel BRCA1 i BRCA2 – wersja panelu bez genu PALB2,
- Nowotwory u kobiet – panel podstawowy – dodatkowo CHEK2 i NBN,
- Panel 90 genów (NGS) – sekwencjonowanie wielu genów dziedzicznych nowotworów,
- HE4 – marker oznaczany przy zmianach w jajniku,
- CA 125 – białko oceniane razem z HE4.
