Aldosteron

Aldosteron jest końcowym ogniwem układu renina–angiotensyna–aldosteron. Pod wpływem aldosteronu nerki zatrzymują sód i wodę, a wydalają potas. Gdy spada ciśnienie tętnicze lub objętość płynów w organizmie, nerki wydzielają reninę. Renina zapoczątkowuje szereg przemian, w wyniku których nadnercza uwalniają aldosteron. Gdy ciśnienie wzrośnie, a stężenia elektrolitów się wyrównają, wydzielanie hormonu zostaje zahamowane.

Z tego powodu aldosteronu rzadko ocenia się samodzielnie. W diagnostyce pierwotnego hiperaldosteronizmu (zespołu Conna) lekarz porównuje jego stężenie ze stężeniem reniny, ponieważ stosunek obu hormonów pomaga ustalić przyczynę zaburzeń.

Lekarz zleca oznaczenie aldosteronu zwłaszcza wtedy, gdy nie wiadomo, skąd wzięło się nadciśnienie, albo gdy sód lub potas we krwi odbiegają od zakresu. Typowe sytuacje to:

• Przy nadciśnieniu, które trudno opanować lekami, albo nadciśnieniu rozpoznanym u młodej osoby.
• Przy nadciśnieniu, któremu towarzyszą obniżony potas, osłabienie mięśni albo bóle głowy.
• Przy spadkach ciśnienia po wstaniu i zaburzeniach gospodarki sodowo-potasowej.
• Przy podejrzeniu niedoczynności kory nadnerczy.
• W testach dynamicznych, w których podaje się substancje pobudzające lub hamujące wydzielanie hormonu.
• W niewydolności nerek i przy poszukiwaniu innych przyczyn wtórnego nadciśnienia.

Wynik aldosteronu silnie zależy od leków, diety i warunków pobrania:

• Wynik zmieniają leki, m.in. inhibitory ACE, beta-blokery i leki moczopędne, w tym spironolakton.
• Znaczenie ma to, ile soli zawiera codzienna dieta.
• Stężenie aldosteronu rośnie po przejściu do pozycji stojącej.
• Wydzielanie aldosteronu ma rytm dobowy, więc liczy się godzina pobrania krwi.
• Silny ból, napięcie i duży wysiłek bezpośrednio przed pobraniem także wpływają na wynik.
• Na wynik oddziałuje także potas we krwi, gdy jego stężenie jest za małe albo za duże.

Dlatego lekarz może przed badaniem zmienić leczenie. Leków nie należy odstawiać samodzielnie.

Wynik aldosteronu ocenia się z uwzględnieniem warunków pobrania, ponieważ przedział odniesienia na wydruku dotyczy określonej pozycji ciała i pory dnia. Do oceny potrzebne są też renina, potas i pomiary ciśnienia tętniczego. Przy podwyższonym aldosteronie lekarz może skierować na testy czynnościowe, a następnie na obrazowanie nadnerczy, ponieważ sam wynik aldosteronu nie przesądza o rozpoznaniu.

Przed badaniem aldosteronu lekarz może wydać zalecenia dotyczące przyjmowania leków i ilości soli w diecie; część leków omawia się z nim nawet dwa tygodnie wcześniej. W przeddzień badania lepiej zrezygnować z intensywnego wysiłku. Znaczenie ma też ułożenie ciała: pozycję i czas jej utrzymania przed pobraniem określa punkt pobrań, zależnie od tego, czy krew pobiera się w pozycji siedzącej, czy leżącej. Krew na aldosteron pobiera się rano, zanim pacjent zje śniadanie.

• Potas i Sód – elektrolity, których gospodarkę reguluje aldosteron,
• Kreatynina – ocena czynności nerek przy nadciśnieniu,
• Kortyzol – drugi hormon kory nadnerczy,
• ACTH – przysadkowy regulator pracy nadnerczy.