Potas (K)

Czas oczekiwania na wynik1 ?Czas oczekiwania na wynik zależy od laboratorium.
Materiał do badaniasurowica

Potas (K) to badanie krwi, które mierzy stężenie potasu w surowicy, czyli elektrolitu niezbędnego dla rytmu serca, pracy mięśni i przewodzenia impulsów nerwowych. Badanie potasu wykonuje się przy chorobach serca i nerek oraz w trakcie leczenia lekami wpływającymi na gospodarkę elektrolitową. Zarówno zbyt niskie, jak i zbyt wysokie stężenie potasu może zaburzać rytm serca.

Potas (K) – więcej informacji

Dlaczego stężenie potasu łatwo się zmienia

Wynik potasu jest wrażliwy na wiele czynników, bo blisko 98% tego pierwiastka mieści się we wnętrzu komórek, a w osoczu jest go bardzo mało. Nawet niewielkie przemieszczenie potasu między komórkami a krwią wyraźnie zmienia więc wynik. Takie przesunięcia wywołują między innymi insulina, adrenalina, kwasica i zasadowica. O całkowitej ilości potasu w organizmie decydują nerki, które go wydalają, a ich pracę w tym zakresie reguluje aldosteron.

Kiedy lekarz zleca badanie potasu

Potas oznacza się zwłaszcza przy niemiarowym biciu serca oraz u osób przyjmujących leki, które go podnoszą lub obniżają. Wskazania obejmują:

zaburzenia rytmu serca, kołatanie, osłabienie mięśni lub skurcze,
nadciśnienie, zwłaszcza trudne do leczenia lub ujawniające się w młodym wieku,
leczenie lekami moczopędnymi, inhibitorami ACE, sartanami, spironolaktonem i lekami nasercowymi,
choroby nerek, odwodnienie oraz długotrwałe wymioty lub biegunkę,
cukrzycę, w której zaburzenia glikemii zmieniają rozmieszczenie potasu,
choroby nadnerczy,
kontrolę suplementacji potasu.

Co może zmienić wynik potasu

Najczęstszą przyczyną fałszywie wysokiego wyniku jest hemoliza, czyli rozpad krwinek w probówce, z których uwalnia się potas. Laboratorium podaje wtedy wysoki wynik, mimo że w organizmie potasu nie przybyło. Znaczenie mają również:

zbyt długi czas od pobrania do odwirowania próbki,
zaciskanie pięści podczas pobrania,
pętlowe i tiazydowe leki moczopędne, które obniżają stężenie potasu, oraz inhibitory ACE i spironolakton, które je podwyższają,
biegunka, wymioty i nadmierne pocenie się, które obniżają stężenie potasu,
bardzo duża liczba płytek krwi lub białych krwinek, która może zawyżać wynik (tak zwana pseudohiperkaliemia),
godzina pobrania, bo poziom potasu nieco się zmienia w rytmie dobowym.

Jak czytać wynik potasu

Wynik potasu poza zakresem lekarz interpretuje z uwzględnieniem objawów, zapisu EKG, stężenia kreatyniny i przyjmowanych leków. Gdy wynik jest nieoczekiwanie wysoki, badanie często się powtarza, aby wykluczyć wpływ hemolizy. Dawki leków i suplementów może zmieniać wyłącznie lekarz.

Jak się przygotować do badania potasu

Krew do badania potasu pobiera się rano, w godzinach 7.00–10.00, na czczo; ostatni posiłek należy zjeść poprzedniego dnia około 18.00. Przy kontrolnych oznaczeniach lepiej zachować tę samą godzinę pobrania, bo poziom potasu waha się w ciągu doby. Przy pobraniu należy wymienić stosowane leki i suplementy, zwłaszcza zawierające potas.

Polecane badania

Elektrolity (Na, K) – potas razem z sodem,
Sód, Chlorki i Magnez – inne elektrolity, od których zależy praca mięśnia sercowego,
Kreatynina – ocena nerek, które regulują ilość potasu w organizmie,
Aldosteron – hormon wpływający na wydalanie potasu przez nerki.