Magnez

Magnez jest niezbędny do działania setek enzymów. Uczestniczy w uzyskiwaniu energii przez komórki, przekazywaniu sygnałów przez nerwy i pracy mięśni, pomaga utrzymać miarowe bicie serca, współdziała z wapniem i potasem i stanowi budulec kości.

Wynik magnezu z krwi nie pokazuje zapasów, ponieważ w surowicy znajduje się tylko około jednego procenta magnezu w organizmie. Mniej więcej połowa jest zgromadzona w kościach, a większość pozostałej ilości w komórkach mięśni i innych tkanek. Gdy magnezu brakuje, organizm uzupełnia surowicę z rezerw zgromadzonych w kościach i tkankach, przez co jego poziom we krwi długo pozostaje w normie. Obniżony wynik pojawia się więc zwykle dopiero przy dużym deficycie. Dodatkowych informacji dostarcza niekiedy pomiar ilości magnezu wydalanej z moczem.

Lekarz zleca badanie magnezu przy objawach nerwowo-mięśniowych i sercowych oraz w sytuacjach sprzyjających utracie lub nadmiarowi magnezu. Wskazania to:

• skurcze i drżenia mięśni, mrowienia, osłabienie lub zaburzenia rytmu serca,
• niski potas lub wapń, których nie udaje się wyrównać; przyczyną bywa wtedy niedobór magnezu,
• długotrwałe leczenie lekami moczopędnymi, inhibitorami pompy protonowej lub niektórymi lekami przeciwnowotworowymi,
• nadużywanie alkoholu, przewlekła biegunka, zaburzenia wchłaniania lub niedożywienie,
• cukrzyca i choroby nerek,
• podejrzenie nadmiaru magnezu przy niewydolności nerek lub nadmiernym stosowaniu preparatów magnezu i leków zobojętniających.

Na stężenie magnezu w surowicy wpływają leki, utrata przez nerki i przewód pokarmowy oraz jakość próbki. Znaczenie mają:

• diuretyki i leki z grupy inhibitorów pompy protonowej, obniżające poziom magnezu,
• alkohol i biegunka, które również je obniżają,
• hemoliza próbki, która zawyża wynik, ponieważ krwinki zawierają więcej magnezu niż surowica,
• niewydolność nerek, która podnosi stężenie magnezu,
• suplementy magnezu przyjęte przed pobraniem,
• niedoczynność tarczycy, przy której stężenie magnezu bywa podwyższone, oraz źle kontrolowana cukrzyca, sprzyjająca jego utracie z moczem.

Przedział odniesienia dla magnezu zależy od metody oznaczenia. Przy interpretacji liczą się także potas i wapń we krwi, praca nerek oraz stosowane leki. Niski magnez jest powodem do poszukania przyczyny, najczęściej utraty z moczem lub przez przewód pokarmowy, a wysoki zwykle wiąże się z osłabioną czynnością nerek albo nadmiarem preparatów magnezu. O suplementacji decyduje lekarz.

Krew na magnez oddaje się rano, od siódmej do dziesiątej, bez śniadania; kolację w przeddzień kończy się przed osiemnastą. Poziom magnezu nieco się waha w ciągu dnia, więc przy powtarzaniu badania dobrze jest przychodzić o zbliżonej godzinie. Przy pobraniu należy poinformować o przyjmowanych suplementach magnezu i lekach.

Niedobór magnezu daje często niecharakterystyczne objawy: skurcze mięśni (także łydek), drżenia, mrowienia, zmęczenie, rozdrażnienie, kołatanie serca i zaburzenia rytmu. Za dużo magnezu we krwi zdarza się rzadko, głównie gdy nerki są niewydolne albo po dużych dawkach suplementów i leków zobojętniających kwas żołądkowy. Objawia się osłabieniem, spowolnieniem i spadkiem ciśnienia tętniczego.

Niedobór magnezu wynika zwykle z jego utraty z moczem albo przez przewód pokarmowy. Sprzyjają temu diuretyki i leki hamujące wydzielanie kwasu żołądkowego, alkohol, przewlekła biegunka, zaburzenia wchłaniania i źle kontrolowana cukrzyca, a także niektóre leki przeciwnowotworowe i antybiotyki. Znaczenie ma też dieta uboga w kasze, orzechy, nasiona i warzywa liściaste.

U osób z chorymi nerkami przyjmowanie suplementów magnezu grozi jego nagromadzeniem. Zdrowe nerki zwykle usuwają nadmiar magnezu, ale przy ich niewydolności pierwiastek może się gromadzić w organizmie. Ile magnezu przyjmować i jak długo, lekarz określa po poznaniu wyniku i ustaleniu, skąd wziął się niedobór.

Czy skurcze łydek oznaczają niedobór magnezu? Niekoniecznie, bo mogą je wywoływać także inne czynniki, m.in. odwodnienie, niedobór potasu lub wapnia, choroby naczyń i leki.

Czy po suplementach magnezu wynik jest wiarygodny? Nie do końca, gdyż tabletka zażyta krótko przed badaniem może przejściowo zawyżyć stężenie. Decyzję o przerwie w przyjmowaniu podejmuje lekarz.

Czy magnez bada się razem z potasem i wapniem? Tak, zwykle w jednym zestawie, bo niedobory tych pierwiastków często współistnieją, a przy niskim magnezie trudniej uzupełnić potas i wapń.

Czy kawa lub alkohol obniżają magnez? Alkohol zwiększa utratę magnezu, a wpływ kawy jest niewielki.

• Potas – jest często obniżony razem z magnezem,
• Wapń całkowity i Wapń zjonizowany – pokazują poziom wapnia, którego regulacja zależy także od magnezu,
• Kreatynina – ocenia czynność nerek, które regulują wydalanie magnezu,
• Witamina D3 25(OH) – ułatwia przyswajanie wapnia i magnezu z jelit.