Witamina D3 metabolit 25(OH)

25(OH)D mierzy się dlatego, że najdłużej utrzymuje się we krwi i najlepiej odzwierciedla całkowite zasoby witaminy D. Cholekalcyferol tworzy się w skórze naświetlonej promieniami UVB, a uzupełniają go pożywienie i preparaty witaminowe. Wątroba zamienia go w 25(OH)D, a postać aktywną wytwarzają dopiero nerki i inne tkanki. Aktywną postać oznacza się rzadziej, w wybranych chorobach.

Poziom 25(OH)D sprawdza się przede wszystkim przy podejrzeniu, że brakuje witaminy D, a także przy chorobach układu kostnego i zaburzeniach stężenia wapnia lub fosforu. Wskazania obejmują m.in.:

• bóle kości i mięśni, osłabienie oraz częste infekcje, jeśli lekarz podejrzewa niedobór,
• osteoporozę, osteomalację i zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej,
• choroby nerek, wątroby i jelit oraz zaburzenia wchłaniania,
• otyłość i długotrwałe przyjmowanie niektórych leków, na przykład przeciwpadaczkowych i sterydów,
• starszy wiek, ciemną karnację i rzadkie przebywanie na słońcu,
• ciążę i karmienie piersią,
• kontrolę suplementacji, także przy podejrzeniu nadmiaru witaminy D.

Na wynik witaminy D najbardziej wpływa pora roku, ponieważ synteza w skórze zachodzi skutecznie głównie od wiosny do wczesnej jesieni, a zimą wynik jest zwykle niższy. Wpływ na wynik mają też:

• przyjmowane preparaty oraz jadłospis z dużą ilością ryb i jaj,
• czas spędzany na słońcu, filtry przeciwsłoneczne, zakrywająca odzież i miejsce zamieszkania,
• otyłość, bo witamina D rozpuszcza się w tłuszczach i jest zatrzymywana w tkance tłuszczowej, przez co we krwi krąży jej mniej,
• starszy wiek (skóra wytwarza mniej witaminy D), niewydolność nerek lub wątroby oraz schorzenia jelit utrudniające przyswajanie tłuszczów, np. celiakię,
• leki przyspieszające rozkład witaminy D.

Wynik witaminy D porównuje się z przedziałami podanymi na wydruku. Przedziały docelowe ustalają towarzystwa naukowe, a jednostki różnią się między laboratoriami, dlatego liczby z internetu mogą nie pasować do własnego wyniku. Dawkę suplementu ustala lekarz.

Badanie witaminy D nie wymaga szczególnego przygotowania. Poinformuj, czy przyjmujesz witaminę D i od jak dawna.

Większość witaminy D organizm wytwarza sam, w skórze naświetlanej promieniami UVB. W Polsce synteza w skórze zachodzi skutecznie mniej więcej od wiosny do wczesnej jesieni, a zimą promieniowanie słoneczne jest zbyt słabe. Dieta dostarcza jej stosunkowo mało; najwięcej zawierają łosoś, śledź, makrela i inne tłuste ryby z mórz, mniej – żółtka jaj, wątróbka oraz margaryny i nabiał z dodatkiem tej witaminy.

Brak witaminy D przez długi czas często przebiega bez żadnych dolegliwości. Utrzymujący się niedobór może prowadzić do bólów kości i mięśni, osłabienia i większej skłonności do upadków, a u dzieci do krzywicy.

Tak, nadmiar witaminy D może być groźny, choć występuje rzadziej niż niedobór. Przyjmowanie bardzo dużych dawek suplementów przez dłuższy czas może doprowadzić do zatrucia, które objawia się wzrostem stężenia wapnia we krwi, nudnościami, nadmiernym pragnieniem, zaburzeniami rytmu serca i uszkodzeniem nerek. Dlatego dawkę ustala się na podstawie wieku, masy ciała, chorób i wyniku badania.

Najlepiej udokumentowany jest wpływ witaminy D na gospodarkę wapniowo-fosforanową, stan kości i siłę mięśni. Wyniki badań nad jej wpływem na odporność, układ krążenia, cukrzycę i nastrój są mniej jednoznaczne, dlatego suplementacja bez wskazań nie zastępuje leczenia tych chorób.

Czy pora roku zmienia wynik 25(OH)D? Tak, stężenie 25(OH)D osiąga zwykle najwyższe wartości późnym latem, a najniższe pod koniec zimy, więc porównując dwa oznaczenia, uwzględnia się miesiąc, w którym je wykonano.

Czy wynik jest wiarygodny w trakcie suplementacji? Tak, odzwierciedla wtedy łączne zasoby witaminy D pochodzącej ze skóry, diety i suplementów. Przy pobraniu podaje się dawkę i czas suplementacji.

Czy można przyjmować witaminę D bez badania? To zależy od wieku i sytuacji zdrowotnej; zalecenia przewidują dawki profilaktyczne, a dawkę indywidualną ustala lekarz.

Jak często powtarza się badanie witaminy D? Termin kolejnego badania ustala lekarz na podstawie wyniku i leczenia.

• Wapń całkowity i Fosfor nieorganiczny – ich stężenie zależy od witaminy D,
• Parathormon – przy niedoborze witaminy D jego wydzielanie rośnie,
• Magnez – uczestniczy w aktywacji witaminy D,
• Fosfataza zasadowa – wskaźnik przebudowy kości,
• Kreatynina – ocena nerek, w których powstaje aktywna postać witaminy D.