AMH

Tak, na badanie AMH można zgłosić się niezależnie od fazy cyklu, ponieważ stężenie tego hormonu w trakcie cyklu zmienia się nieznacznie. W przypadku większości innych hormonów płciowych krew trzeba pobrać w określonym dniu cyklu. Dzięki temu badanie jest łatwiejsze do wykonania u osób z nieregularnymi miesiączkami. Antykoncepcja hormonalna i ciąża mogą obniżać stężenie AMH, co lekarz uwzględnia przy ocenie wyniku.

Badanie AMH informuje o liczbie pęcherzyków gotowych do wzrostu, ale nie ocenia jakości komórek jajowych. Wynik nie jest samodzielnym wskaźnikiem szans na ciążę: kobieta z niższym AMH może zajść w ciążę naturalnie, a wysokie AMH nie dowodzi płodności. Największe znaczenie wynik AMH ma przy planowaniu leczenia niepłodności, zwłaszcza zapłodnienia pozaustrojowego.

Lekarz zleca AMH przy diagnostyce płodności, planowaniu leczenia niepłodności i podejrzeniu zaburzeń czynności jajników. Najczęściej chodzi o następujące sytuacje:

• Gdy starania o dziecko się przedłużają, szczególnie u kobiet po 35. roku życia.
• Przed zapłodnieniem pozaustrojowym, aby dobrać dawki leków do stymulacji.
• Gdy lekarz podejrzewa zespół policystycznych jajników (PCOS).
• Gdy miesiączki zanikają przed 40. rokiem życia i lekarz podejrzewa przedwczesną niewydolność jajników.
• Po chemioterapii, radioterapii lub operacjach jajników, aby ocenić ich czynność.
• Gdy kobieta planuje odłożenie macierzyństwa i chce poznać swoją wyjściową rezerwę jajnikową.
• W pediatrii, gdy rozwój płciowy dziecka przebiega nietypowo; u chłopców hormon wytwarzają jądra.

Wynik AMH porównuje się z przedziałem podanym na wydruku, ustalonym dla wieku i metody. Laboratoria posługują się różnymi jednostkami i metodami, więc zestawianie wyników z kilku pracowni najlepiej zostawić lekarzowi. Niski wynik w stosunku do wieku może wskazywać na mniejszą rezerwę jajnikową. Bardzo wysoki wynik bywa związany z zespołem policystycznych jajników.

Lekarz zestawia AMH z liczbą pęcherzyków widocznych w USG, wynikami FSH i estradiolu oraz przebiegiem dotychczasowego leczenia. Wynik interpretuje ginekolog.

Na stężenie AMH wpływają przede wszystkim wiek i choroby jajników:

• Z wiekiem stężenie AMH maleje.
• Obniżają je leczenie onkologiczne i operacje jajników.
• Wpływ ma endometrioza jajników.
• PCOS zwykle podnosi stężenie AMH.
• Antykoncepcja hormonalna może obniżać stężenie AMH.
• Niedobór witaminy D bywa wiązany z niższym AMH, ale badania naukowe nie dają w tej sprawie spójnej odpowiedzi.
• Suplementy z biotyną mogą zakłócać pomiar.

Stężenie AMH maleje z wiekiem, ponieważ zapas pęcherzyków jajnikowych, największy przed urodzeniem, stopniowo zmniejsza się przez całe życie. AMH wzrasta w okresie dojrzewania, jest najwyższe u młodych kobiet, około trzydziestego roku życia zaczyna się obniżać, a po menopauzie hormon jest prawie niewykrywalny. Dlatego wynik porównuje się z przedziałem dla wieku, a ta sama wartość u dwudziestolatki i u czterdziestolatki ma inne znaczenie.

Najczęstszym uzupełnieniem AMH jest USG, w którym liczy się pęcherzyki antralne (AFC), a także oznaczenie FSH i estradiolu. USG wykonuje się na początku cyklu. Wynik AMH słabiej niż liczba pęcherzyków w USG zależy od dnia cyklu i doświadczenia badającego, a oba badania dobrze się uzupełniają. FSH, czyli hormon przysadki, i estradiol, czyli hormon jajnika, razem opisują czynność osi przysadka–jajniki.

Przy zapłodnieniu pozaustrojowym AMH pomaga przewidzieć reakcję jajników na leki stymulujące: czy uzyska się mało, czy dużo komórek i czy istnieje ryzyko nadmiernej odpowiedzi. Na tej podstawie lekarz dobiera rodzaj i dawkę leków.

U kobiet z PCOS (zespołem policystycznych jajników) AMH bywa wysokie, ale samo nie wystarcza do rozpoznania. W tym zespole drobnych pęcherzyków jest bardzo dużo, więc stężenie AMH rośnie. Jest to jedna ze wskazówek diagnostycznych, a rozpoznanie PCOS wymaga łącznej oceny owulacji, cech nadmiaru androgenów i wyglądu jajników w USG.

Pobranie krwi na AMH nie jest związane z konkretnym dniem cyklu. Szczegóły podaje punkt pobrań; przy pobraniu zgłoś przyjmowane leki, zwłaszcza preparaty hormonalne.

Czy niski wynik wyklucza ciążę? Nie. Niski wynik może wskazywać na mniejszą rezerwę jajnikową, ale ciąża, także naturalna, jest możliwa.

Czy AMH pozwala przewidzieć początek menopauzy? Tylko w przybliżeniu. Wynik pomaga w szacowaniu, ale nie wskazuje dokładnego terminu.

Czy dzień cyklu ma znaczenie przy badaniu AMH? Nie, ponieważ stężenie AMH w trakcie cyklu zmienia się tylko nieznacznie.

Czy antykoncepcja zmienia wynik? Tak, antykoncepcja hormonalna może obniżać stężenie AMH, dlatego przyjmowanie jej należy zgłosić przy pobraniu, a lekarz uwzględnia to przy ocenie wyniku.

Jak często powtarzać badanie AMH? Częstość badania zależy od sytuacji; przy planowaniu leczenia niepłodności termin wskazuje lekarz.

• FSH – hormon przysadki, który razem z AMH pomaga ocenić płodność,
• Estradiol – hormon jajnika badany zwykle we wczesnej fazie cyklu wraz z FSH,
• LH – pomocny w ocenie PCOS,
• Prolaktyna – przy zaburzeniach owulacji,
• TSH – choroby tarczycy mogą zaburzać płodność.