LH – lutropina

LH jest bezpośrednim sygnałem do jajeczkowania. W fazie folikularnej jego stężenie pozostaje niewielkie, po czym w ciągu kilkudziesięciu godzin gwałtownie wzrasta; ten wyrzut, nazywany pikiem owulacyjnym, sprawia, że dominujący pęcherzyk pęka i uwalnia komórkę jajową. Pozostałe po nim komórki tworzą ciałko żółte, źródło progesteronu. Paskowe testy owulacyjne z moczu reagują właśnie na ten nagły skok LH.

Po menopauzie jajniki przestają reagować na sygnały z przysadki, przez co przysadka wydziela więcej LH niż w okresie rozrodczym.

LH bada się przy kłopotach z płodnością, cyklem i dojrzewaniem płciowym oraz przy podejrzeniu chorób przysadki, w tym:

• niepłodność pary, badana zarówno u kobiety, jak i u mężczyzny,
• nieregularne cykle, rzadkie miesiączki lub ich brak,
• podejrzenie zespołu policystycznych jajników,
• objawy mogące wskazywać na niedobór testosteronu u mężczyzn, takie jak osłabione libido, zmęczenie lub zaburzenia erekcji,
• zaburzenia dojrzewania u dzieci i młodzieży,
• podejrzenie choroby przysadki lub podwzgórza.

LH oznacza się na dwa sposoby, a wybór zależy od celu diagnostyki i ustala go lekarz.

Wartość podstawową u kobiet oznacza się zazwyczaj między drugim a piątym dniem od początku miesiączki, wspólnie z FSH i estradiolem. Tak wykonane badanie pozwala ocenić podstawowe wydzielanie hormonów w fazie folikularnej.

Pik owulacyjny wyznacza się seryjnymi oznaczeniami w środku cyklu, gdy trzeba ustalić moment owulacji, na przykład w leczeniu niepłodności.

Lekarz interpretuje wynik LH z uwzględnieniem dnia cyklu, stężenia FSH i estradiolu, a u mężczyzn testosteronu. LH jest wydzielane pulsacyjnie, dlatego pojedynczy pomiar bez tych informacji ma ograniczoną wartość. W zespole policystycznych jajników stosunek LH do FSH bywa przesunięty na korzyść LH, ale jest to tylko jedna ze wskazówek, a nie kryterium rozpoznania.

Zakres referencyjny LH różni się u obu płci, zmienia się z wiekiem, a u kobiet dodatkowo z fazą cyklu. Wysokie LH razem z wysokim FSH sugeruje, że jajniki lub jądra słabo odpowiadają na pobudzenie (np. w menopauzie, przedwczesnym wygasaniu czynności jajników albo uszkodzeniu jąder). Z kolei LH poniżej zakresu przy obniżonych hormonach płciowych może wskazywać na zaburzenie po stronie przysadki lub podwzgórza, np. przy niedożywieniu, nadmiernym wysiłku, hiperprolaktynemii lub guzie przysadki.

Na stężenie LH wpływają przede wszystkim leki hormonalne i stan fizjologiczny organizmu. Znaczenie mają:

• tabletki antykoncepcyjne i inne leki z estrogenami lub progestagenami, w tym terapia menopauzalna,
• leki stosowane w leczeniu niepłodności,
• ciąża oraz laktacja,
• niedożywienie, bardzo intensywny wysiłek i silny stres,
• biotyna w suplementach, która zakłóca część testów.

Wydzielanie LH zmienia się w rytmie dobowym, więc powtórne badania najlepiej wykonywać o podobnej godzinie. Kobiety podają przy pobraniu, który to dzień cyklu i kiedy zaczęła się ostatnia miesiączka. Trzeba też zgłosić stosowane leki hormonalne oraz preparaty z biotyną.

• FSH – współdziała z LH w regulacji czynności jajników i jąder,
• Estradiol – to estrogen, od którego zależy wydzielanie LH,
• Progesteron – pozwala sprawdzić, czy po piku LH doszło do owulacji,
• Prolaktyna – jej nadmiar może hamować wydzielanie LH i zaburzać cykl,
• Testosteron – u mężczyzn pokazuje, jak jądra odpowiadają na LH.