Prolaktyna
- Czas oczekiwania na wynik1 ?Czas oczekiwania na wynik zależy od laboratorium.
- Materiał do badaniakrew
Prolaktyna to badanie krwi określające stężenie hormonu produkowanego w przednim płacie przysadki mózgowej. Prolaktyna pobudza po porodzie produkcję mleka, a u obu płci wpływa także na cykl, płodność i libido. Oznaczenie prolaktyny zleca się głównie przy nieregularnych miesiączkach, niepłodności i podejrzeniu zmian w przysadce.
Prolaktyna – więcej informacji
Kiedy lekarz zleca badanie prolaktyny
Lekarz zleca badanie prolaktyny najczęściej przy zaburzeniach miesiączkowania i problemach z płodnością. Wskazania obejmują:
- brak miesiączki, rzadkie lub nieregularne cykle oraz cykle bez owulacji,
- wydzielinę z piersi poza ciążą i karmieniem (mlekotok) oraz tkliwość piersi,
- problemy z płodnością, także u mężczyzn,
- u mężczyzn osłabienie libido, zaburzenia erekcji i powiększenie gruczołów piersiowych,
- uporczywe bóle głowy lub pogorszenie widzenia, gdy lekarz podejrzewa guz przysadki,
- niedoczynność tarczycy oraz długotrwałe przyjmowanie niektórych leków.
Co podnosi prolaktynę poza chorobą
Stężenie prolaktyny rośnie pod wpływem wielu codziennych czynników, dlatego wynik podwyższony w pierwszym badaniu bywa niższy po powtórzeniu. Prolaktynę podnoszą między innymi:
- sen i okres tuż po przebudzeniu,
- wysiłek fizyczny, posiłek, stres oraz samo ukłucie igłą,
- stymulacja brodawek i stosunek płciowy,
- ciąża i karmienie piersią.
Dlatego krew pobiera się w ustalonych godzinach porannych, w spoczynku, a nie po wysiłku. Przy granicznym wyniku lekarz może zlecić powtórzenie oznaczenia lub inne badanie.
Jakie leki i choroby zwiększają stężenie prolaktyny
Stężenie prolaktyny zwiększa wiele leków, które hamują działanie dopaminy, czyli substancji obniżającej wydzielanie tego hormonu. Są to m.in. część leków psychiatrycznych, metoklopramid oraz estrogeny. Podobnie działają niedoczynność tarczycy oraz zaawansowane choroby nerek i wątroby. Rzadszą przyczyną jest gruczolak przysadki wydzielający prolaktynę.
To, czy dany lek wpływa na wynik, ocenia lekarz prowadzący. Leków nie należy odstawiać samodzielnie.
Czym jest makroprolaktyna
Makroprolaktyna to kompleks prolaktyny z przeciwciałem klasy IgG; jest nieaktywna biologicznie, ale podwyższa mierzone stężenie hormonu. Makroprolaktyna często wyjaśnia sytuację, w której stężenie prolaktyny jest wyraźnie podwyższone, a nie występują żadne dolegliwości. Jej obecność pozwala ustalić osobne badanie makroprolaktyny.
Jak czytać wynik prolaktyny
Stężenie prolaktyny odnosi się do wartości referencyjnych z wydruku: odmiennych u kobiet i u mężczyzn, a znacznie wyższych w ciąży i w czasie karmienia. Umiarkowanie podwyższona prolaktyna często ma przyczynę czynnościową (stres, leki, niedoczynność tarczycy) albo wynika z obecności makroprolaktyny, natomiast bardzo wysokie stężenia częściej towarzyszą gruczolakowi przysadki. Dlatego przy wyniku powyżej zakresu zwykle sprawdza się TSH i makroprolaktynę, a niekiedy wykonuje się rezonans magnetyczny przysadki.
Jak się przygotować do badania prolaktyny
Na pobranie prolaktyny przychodzi się rano, jak najwcześniej w przedziale 7.00–10.00. Obowiązuje 8–12-godzinna przerwa od jedzenia. Kolejne oznaczenia wykonuje się o stałej porze. Przed pobraniem unika się wysiłku, na przykład biegu, oraz stresu. Przy pobraniu podaje się listę stosowanych leków i suplementów, bo część leków podnosi prolaktynę.
Polecane badania
- Makroprolaktyna – pozwala sprawdzić, czy wysoki wynik nie wynika z nieaktywnej postaci hormonu,
- TSH – niedoczynność tarczycy bywa przyczyną wysokiej prolaktyny,
- FSH i LH – ocena osi przysadka–gonady,
- Estradiol – przy zaburzeniach miesiączkowania,
- Testosteron – przy obniżonym libido u mężczyzn.