Białko w DZM

Wydalanie białka z moczem zmienia się w ciągu dnia pod wpływem pozycji ciała, aktywności i ilości przyjmowanych płynów. Pojedyncza porcja moczu bywa przez to rozcieńczona lub zagęszczona, a zbiórka z całej doby wyrównuje te różnice, a wynik wyraża łączną dobową utratę białka. Zdrowe nerki zatrzymują prawie całe białko we krwi, więc jego zwiększona utrata zwykle wskazuje na zaburzenie filtracji w kłębuszkach lub wchłaniania zwrotnego w kanalikach nerkowych.

Najczęstsze wskazania obejmują:

• potwierdzenie i ocena wielkości białkomoczu po dodatnim teście paskowym lub badaniu ogólnym moczu,
• kontrola osób z chorobami kłębuszków nerkowych i zespołem nerczycowym,
• obserwacja nerek w cukrzycy i nadciśnieniu tętniczym,
• leczenie lekami mogącymi uszkadzać nerki,
• obrzęki, pienienie się moczu lub podwyższona kreatynina we krwi.

Zwiększona utrata białka z moczem bywa wczesnym sygnałem choroby nerek, poprzedzającym inne objawy. Duży białkomocz towarzyszy zwykle chorobom kłębuszków, na przykład nefropatii cukrzycowej lub kłębuszkowym zapaleniom nerek. Niewielki białkomocz może mieć jednak przyczyny przejściowe lub pozanerkowe: gorączkę, intensywny wysiłek, stres, pozycję stojącą (białkomocz ortostatyczny), infekcję dróg moczowych, choroby prostaty, niewydolność serca, gammapatie oraz rozpad mięśni. Lekarz ocenia, w jakim stopniu wynik zależy od takich czynników, i w razie potrzeby powtarza badanie.

Laboratorium podaje wynik jako masę białka utraconą przez dobę, a lekarz porównuje go z zakresem odniesienia na wydruku. W zależności od wielkości dobowej utraty lekarze wyróżniają białkomocz znikomy, umiarkowany i znaczny; ten ostatni bywa związany z obrzękami i zespołem nerczycowym. Metoda jest najbardziej czuła na albuminę, a słabiej oddaje obecność innych białek, takich jak wolne łańcuchy lekkie (białko Bence'a-Jonesa) czy białka kanalikowe. Do ich oceny służy proteinogram białek moczu.

Wynik może być zawyżony u osób, które w ciągu poprzedniej doby otrzymały jodowy środek kontrastowy, przy silnie zasadowym odczynie moczu oraz po zanieczyszczeniu pojemnika niektórymi środkami dezynfekującymi. Zaniżony wynik daje niekompletna zbiórka, gdy jedna z porcji nie trafi do pojemnika.

Do badania potrzebny jest cały mocz oddany w ciągu 24 godzin. Pojemnik ze zbieranym moczem należy przez cały czas przechowywać w lodówce. Przed rozpoczęciem zbiórki trzeba zapytać w punkcie pobrań, czy do pojemnika dodaje się środek konserwujący i jakich środków unikać. Szczegółową instrukcję oddania próbki przekazuje punkt pobrań, któremu należy też podać przyjmowane leki.

• Wskaźnik ACR – albuminuria oceniana w jednej porcji moczu,
• Albumina w DZM – dobowa utrata albuminy,
• Kreatynina – ocena czynności filtracyjnej nerek,
• Mocz – badanie ogólne – podstawowe badanie moczu z osadem,
• Proteinogram białek moczu – rozdział białek wydalanych z moczem.