Wskaźnik albumina/kreatynina w moczu (ACR)

Stężenie albuminy w pojedynczej porcji moczu zależy od stopnia jego zagęszczenia. Kreatynina jest wydalana w dość stałym tempie, więc odniesienie do niej wyrównuje różnice wynikające z ilości wypitych płynów. Dzięki temu ACR z przypadkowej próbki dobrze odpowiada dobowemu wydalaniu albuminy i zwykle zastępuje uciążliwą zbiórkę moczu z całej doby.

Zdrowe nerki przepuszczają do moczu tylko śladowe ilości albuminy. Większa utrata albuminy może świadczyć o uszkodzeniu kłębuszków nerkowych i śródbłonka naczyń. Umiarkowanie zwiększona albuminuria bywa jednym z pierwszych sygnałów nefropatii cukrzycowej lub nadciśnieniowej, pojawiającym się, zanim zmieni się kreatynina we krwi. Albuminuria zwiększa też zagrożenie zawałem, udarem i innymi chorobami serca i naczyń. Wytyczne nefrologiczne wyróżniają trzy kategorie albuminurii: w zakresie oczekiwanym, umiarkowanie zwiększoną i znacznie zwiększoną.

Lekarz zleca ACR najczęściej:

• diabetykom, niezależnie od typu choroby, jako stały element kontroli nerek,
• pacjentom z nadciśnieniem tętniczym,
• osobom, u których stwierdzono przewlekłą chorobę nerek, w celu śledzenia jej przebiegu,
• przy szacowaniu ryzyka chorób układu krążenia.

Ilość albuminy w moczu waha się między kolejnymi dniami i może chwilowo wzrosnąć z przyczyn niezwiązanych z chorobą nerek. Zwiększoną albuminurię uznaje się za utrwaloną dopiero wtedy, gdy stwierdza się ją w dwóch spośród trzech próbek, po wykluczeniu zakażenia i ostrych zaburzeń metabolicznych. Wynik mogą zawyżyć:

• zakażenie dróg moczowych,
• ciężki wysiłek fizyczny,
• domieszka krwi miesiączkowej lub wydzieliny z pochwy,
• źle kontrolowana cukrzyca lub wysokie ciśnienie,
• gorączka i inne ostre choroby.

ACR nie zastępuje badania ogólnego moczu ani oceny przesączania kłębuszkowego. Lekarz analizuje go razem z kreatyniną i wyliczonym z niej eGFR.

Przed oddaniem próbki trzeba zrezygnować z forsownego wysiłku i ograniczyć stres. Infekcja dróg moczowych podnosi wynik, dlatego w jej trakcie badanie się odkłada. Wydalanie albuminy ma rytm dobowy, więc następne próbki oddaje się o zbliżonej godzinie.

• Kreatynina – podstawa wyliczenia eGFR,
• Mocz – badanie ogólne – ocena białka, krwi i osadu w moczu,
• Albumina w DZM – wydalanie albuminy w zbiórce dobowej,
• Cystatyna C – dodatkowy wskaźnik filtracji nerkowej,
• Hemoglobina glikowana (HbA1c) – wskaźnik wyrównania cukrzycy.