C-peptyd
- Czas oczekiwania na wynik1 do 2 ?Czas oczekiwania na wynik zależy od laboratorium.
- Materiał do badaniakrew
C-peptyd (peptyd C) to krótki łańcuch odcinany od proinsuliny w komórkach beta trzustki w trakcie powstawania insuliny, a badanie określa jego poziom we krwi. Oznaczenie C-peptydu pokazuje, ile insuliny produkuje trzustka pacjenta, co pomaga między innymi w określaniu typu cukrzycy i w poszukiwaniu przyczyn hipoglikemii.
C-peptyd – więcej informacji
Dlaczego oznacza się C-peptyd zamiast insuliny
C-peptyd często lepiej niż insulina odzwierciedla własne wydzielanie tego hormonu. Insulina i C-peptyd trafiają do krwi w równych ilościach, ale C-peptyd nie obniża poziomu cukru i utrzymuje się w krążeniu dłużej niż insulina. Jego stężenie jest przez to stabilniejsze.
C-peptyd u osób leczonych insuliną
Insulina podawana w zastrzykach nie zawiera C-peptydu. U osoby leczonej insuliną własne wydzielanie tego hormonu można więc ocenić tylko na podstawie C-peptydu. Przeciwciała przeciwinsulinowe, obecne u części chorych na cukrzycę, utrudniają pomiar insuliny, ale nie zaburzają oznaczenia C-peptydu.
Insulina jest usuwana głównie przez wątrobę, a C-peptyd przez nerki. Przy chorobie wątroby lub nerek stosunek stężeń insuliny i C-peptydu się zmienia, co ma znaczenie dla interpretacji wyniku.
Kiedy lekarz zleca C-peptyd
- ustalenie rodzaju cukrzycy i ocena, czy komórki beta nadal wytwarzają insulinę,
- podejrzenie, że niski poziom cukru na czczo wynika z nadmiernego wydzielania insuliny, w tym z guza z komórek wysp trzustki,
- ocena insulinooporności,
- kontrola po zabiegach na trzustce oraz po przeszczepieniu trzustki lub komórek beta,
- ustalenie, czy niski poziom cukru wynika z wydzielania własnej insuliny, czy z insuliny podanej z zewnątrz.
Co może zmienić wynik C-peptydu
Wyższe stężenie C-peptydu występuje przy insulinooporności, otyłości, zespole policystycznych jajników, akromegalii, zespole Cushinga oraz w chorobach nerek, ponieważ chore nerki wolniej usuwają C-peptyd. Stężenie mogą też podwyższać kortykosteroidy, lewodopa i antykoncepcja hormonalna. Niższe wartości pojawiają się w cukrzycy typu 1 oraz w późnym okresie cukrzycy typu 2.
Rzadką przyczyną fałszywego wyniku są przeciwciała heterofilne, które zakłócają testy immunochemiczne.
Jak czytać wynik C-peptydu
C-peptyd ocenia się, zestawiając go z glukozą oznaczoną w tym samym pobraniu. Niski C-peptyd przy niskim poziomie cukru może być reakcją fizjologiczną, a ten sam wynik przy wysokiej glikemii ma inne znaczenie. Wysoka wartość nie dowodzi obecności guza wydzielającego insulinę, a niska nie przesądza o typie cukrzycy. Interpretację ustala lekarz.
Jak się przygotować do badania C-peptydu
Krew do badania C-peptydu pobiera się na czczo, rano w godzinach 7.00–10.00. Ostatni posiłek należy zjeść poprzedniego dnia najpóźniej o 18.00, co daje przerwę około 13–14 godzin. Stężenie podlega zmienności dobowej, dlatego kolejne badania wykonuje się o podobnej porze.
Polecane badania
- Glukoza – punkt odniesienia dla wyniku C-peptydu,
- Insulina – hormon wydzielany razem z C-peptydem,
- Hemoglobina glikowana HbA1c – wskaźnik średniej glikemii z ostatnich miesięcy,
- Wskaźnik insulinooporności HOMA IR – wskaźnik obliczany z wykonanych na czczo pomiarów glukozy i insuliny,
- Przeciwciała anty-GAD – badanie pomocne w ustalaniu autoimmunologicznego tła cukrzycy.
