Chlorki w DZM

Chlorki to najważniejsze ujemnie naładowane jony płynu otaczającego komórki. Razem z sodem utrzymują właściwą objętość tego płynu, a w żołądku są składnikiem kwasu solnego. Niemal cała ilość chlorków trafia do organizmu z jedzeniem, przede wszystkim jako sól kuchenna, i prawie w całości wchłania się w jelicie cienkim. Nadmiar usuwają nerki, więc dobowa ilość chlorków w moczu w stabilnych warunkach przede wszystkim odzwierciedla spożycie soli.

Oznaczenie przydaje się w następujących sytuacjach:

• utrata elektrolitów przez przewód pokarmowy, na przykład przy długotrwałych wymiotach lub biegunce,
• obfite pocenie się i gorączka,
• zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej, zwłaszcza zasadowica metaboliczna,
• leczenie lekami moczopędnymi,
• ocena, jak nerki gospodarują solą przy obrzękach lub nadciśnieniu.

Wydalanie chlorków zwykle zmienia się równolegle z wydalaniem sodu, dlatego oba jony oznacza się razem. Znaczenie wysokiej wartości jednego jonu można ocenić tylko na tle drugiego. Z wodorowęglanami związek jest odwrotny: gdy we krwi brakuje wodorowęglanów, na przykład przy biegunce, stężenie chlorków we krwi rośnie, a przy ich nadmiarze, typowym dla wymiotów, maleje. Przy zasadowicy wywołanej wymiotami pomiar chlorków w moczu bywa bardziej miarodajny od pomiaru sodu, ponieważ nerka wydala wtedy sód razem z wodorowęglanami.

Mniejsza dobowa ilość chlorków w moczu bywa związana z wymiotami, odsysaniem treści żołądka, zasadowicą metaboliczną, odwodnieniem, gdy nerki zatrzymują sól, albo z dietą ubogą w sól. Większa ilość może wynikać z dużego spożycia soli, działania leków moczopędnych, nerkowej utraty soli lub kwasicy pochodzenia kanalikowego. Sam pomiar chlorków w moczu ma ograniczoną wartość, dlatego do interpretacji potrzebne są też chlorki we krwi, sód, potas oraz informacje o objawach.

Kluczowe dla wiarygodności jest zebranie całego moczu z doby. Pominięcie jednej porcji albo przedłużenie zbiórki zmienia obliczoną ilość chlorków. Wpływ mają także ilość soli w posiłkach w dniu zbiórki i przyjmowane leki, zwłaszcza moczopędne.

Instrukcję prowadzenia zbiórki i przechowywania moczu przekazuje punkt pobrań, a o stosowanych lekach trzeba poinformować przed oddaniem materiału.

• Chlorki – stężenie chlorków w surowicy,
• Dobowe wydalanie sodu i potasu (DZM) – drugi element bilansu soli,
• Chlorki w moczu – pomiar z pojedynczej próbki,
• Elektrolity we krwi (Na, K) – stężenia sodu i potasu w surowicy,
• Kreatynina w DZM – ocena kompletności zbiórki.