DHEA S04

DHEA-SO4 różni się od testosteronu tym, że powstaje prawie wyłącznie w nadnerczach, których pracę reguluje ACTH. Testosteron u kobiet pochodzi z jajników, z nadnerczy i z przemian zachodzących w tkankach, więc jego stężenie odzwierciedla kilka źródeł jednocześnie. Sam DHEA-SO4 ma słabe działanie androgenne, ale organizm wytwarza z niego testosteron i estrogeny.

Postać siarczanowa krąży we krwi znacznie dłużej niż wolne DHEA, a jej stężenie w ciągu doby zmienia się nieznacznie. Dzięki temu wyniki kolejnych oznaczeń DHEA-SO4 są lepiej porównywalne.

Lekarz zleca badanie DHEA-SO4 przy objawach nadmiaru androgenów oraz przy podejrzeniu chorób nadnerczy:

• u kobiet, u których pojawia się owłosienie typu męskiego, trudny do opanowania trądzik albo przerzedzenie włosów w okolicy skroni i czubka głowy,
• przy nieregularnych cyklach miesiączkowych i niepłodności, zwłaszcza gdy podejrzewa się PCOS,
• przy podejrzeniu guza kory nadnerczy lub wrodzonego przerostu nadnerczy,
• u dzieci, u których owłosienie łonowe i pachowe pojawia się zbyt wcześnie, oraz przy opóźnionym dojrzewaniu,
• przy objawach sugerujących niedoczynność lub nadczynność nadnerczy.

Wynik DHEA-SO4 ocenia się według zakresu referencyjnego zależnego od płci i wieku. Stężenie jest największe w okresie dojrzewania i u młodych dorosłych, a później stopniowo maleje. Podwyższony wynik u kobiety z hirsutyzmem może wskazywać na udział nadnerczy; podwyższone stężenie spotyka się m.in. w PCOS, wrodzonym przeroście nadnerczy i guzach kory nadnerczy. Obniżony wynik bywa związany z niedoczynnością kory nadnerczy lub przysadki albo z przyjmowaniem glikokortykosteroidów. Do oceny potrzebne są też testosteron, androstendion i LH oraz obraz objawów; bardzo wysoki poziom DHEA-SO4 jest zwykle powodem do poszerzenia badań.

Na wynik DHEA-SO4 wpływają przede wszystkim wiek i przyjmowane leki hormonalne:

• wiek, ponieważ stężenie z czasem maleje,
• przyjmowanie glikokortykosteroidów i niektórych leków hormonalnych,
• doustna antykoncepcja, która może obniżać stężenie,
• ciąża,
• choroby przysadki i nadnerczy.

Badanie DHEA-SO4 nie wymaga szczególnego przygotowania. Stężenie DHEA-SO4 nieznacznie zmienia się w ciągu doby, dlatego kolejne badania najlepiej wykonywać o zbliżonej porze. Przy pobraniu należy wymienić stosowane leki hormonalne i suplementy.

• Testosteron – podstawowy wskaźnik ogólnej ilości androgenów,
• Androstendion – androgen, którego źródłem są zarówno nadnercza, jak i jajniki lub jądra,
• DHEA – wolna postać hormonu, której stężenie zależy od pory dnia,
• LH i FSH – hormony pozwalające ocenić pracę jajników,
• Kortyzol – drugi hormon kory nadnerczy.