Hormon wzrostu

Czas oczekiwania na wynik1 ?Czas oczekiwania na wynik zależy od laboratorium.
Materiał do badaniakrew

Badanie hormonu wzrostu (GH, somatotropiny) to oznaczenie we krwi stężenia hormonu wytwarzanego przez przysadkę mózgową, który u dzieci warunkuje wzrastanie, a u dorosłych reguluje przemianę białek, tłuszczów i węglowodanów oraz stan kości i mięśni. Badanie GH służy do diagnostyki niedoboru i nadmiaru hormonu wzrostu. Ponieważ przysadka wydziela GH pulsacyjnie, pojedynczy pomiar niewiele mówi o jego wydzielaniu.

Hormon wzrostu – więcej informacji

Dlaczego pojedynczy pomiar hormonu wzrostu ma ograniczoną wartość

Pojedynczy pomiar GH ma ograniczoną wartość, ponieważ hormon wydzielany jest pulsacyjnie, głównie w nocy i po wysiłku. Między impulsami stężenie GH może być bardzo niskie także u zdrowej osoby, a w szczycie impulsu wysokie. Wynik zależy więc od momentu pobrania krwi i rzadko wystarcza do rozpoznania choroby.

Czym są testy dynamiczne hormonu wzrostu

Testy dynamiczne to badania, w których lekarz ocenia zmiany stężenia GH po zadziałaniu określonego bodźca:

test hamowania po obciążeniu glukozą wykonuje się przy podejrzeniu nadmiaru GH; u zdrowej osoby stężenie GH spada, a przy nadmiarze hormonu zwykle się nie obniża,
testy stymulacyjne stosuje się, gdy GH może być za mało; sprawdza się w nich, czy po podaniu pobudzającej substancji przysadka uwalnia więcej hormonu.

Testy dynamiczne przeprowadza się według zaleceń lekarza i w odpowiednich warunkach, a nie jako pojedyncze pobranie krwi.

Kiedy lekarz zleca badanie hormonu wzrostu

Lekarz zleca badanie GH przy podejrzeniu nadmiaru lub niedoboru tego hormonu oraz przy chorobach przysadki:

przy objawach akromegalii u dorosłych, takich jak powiększenie dłoni, stóp i żuchwy, lub gigantyzmu u dzieci,
u dzieci, które są wyraźnie niższe od rówieśników, rosną wolniej niż wcześniej albo później dojrzewają,
przy podejrzeniu niedoboru GH u dorosłych, np. przy zmniejszeniu siły mięśni, obniżonej gęstości kości i zaburzeniach lipidowych,
przy guzach przysadki i niedoczynności jej przedniego płata,
w trakcie leczenia zaburzeń wydzielania GH,
w diagnostyce różnicowej niektórych postaci hipoglikemii.

Co może zmienić wynik hormonu wzrostu

Na stężenie GH wpływają sen, wysiłek, stres, stężenie glukozy i niektóre leki:

sen, wysiłek, stres i niskie stężenie glukozy, które zwiększają wydzielanie GH,
niedożywienie, otyłość i wysokie stężenie glukozy, które je zmniejszają,
niektóre leki, np. glikokortykosteroidy i estrogeny,
zaburzenia czynności tarczycy i gospodarki hormonów płciowych,
suplementy z biotyną, która zakłóca część testów.

Jak czytać wynik hormonu wzrostu

Zakres odniesienia dla GH zmienia się z wiekiem i płcią, a znaczenie mają też okoliczności pobrania krwi. Podwyższone stężenie GH, zwłaszcza takie, które nie obniża się po obciążeniu glukozą, bywa związane z gruczolakiem przysadki wywołującym akromegalię; wysokie wartości spotyka się też przy głodzeniu, niedożywieniu, niewyrównanej cukrzycy oraz niewydolności nerek lub wątroby. Niski wynik pojedynczego pomiaru często jest fizjologiczny. Lekarz zwykle zestawia wynik GH z wynikiem IGF-1, który stabilniej odzwierciedla działanie hormonu wzrostu, a także z wynikami obrazowania przysadki i objawami.

Jak się przygotować do badania hormonu wzrostu

Krew do badania GH pobiera się na czczo, zwykle między 7:00 a 10:00; ostatni posiłek należy zjeść poprzedniego dnia do 18:00. Wydzielanie GH zmienia się w ciągu doby i przebiega falami, więc o godzinie pobrania decyduje lekarz zlecający. Przy pobraniu należy wymienić stosowane leki oraz suplementy zawierające biotynę.

Polecane badania

IGF-1 – stabilny wskaźnik działania hormonu wzrostu i podstawowe badanie przesiewowe,
Glukoza – GH wpływa na gospodarkę węglowodanową, a glukozę wykorzystuje się w testach dynamicznych,
TSH – niedoczynność tarczycy zaburza wzrastanie,
Prolaktyna – badanie wykonywane przy guzach przysadki,
Kortyzol – ocena innych osi hormonalnych przysadki.