IGF-1

Czas oczekiwania na wynik5 ?Czas oczekiwania na wynik zależy od laboratorium.
Materiał do badaniakrew

Badanie IGF-1 (insulinopodobnego czynnika wzrostu 1, dawniej somatomedyny C) to oznaczenie we krwi stężenia białka, które wątroba wytwarza pod wpływem hormonu wzrostu (GH). Od oznaczenia IGF-1 zwykle zaczyna się ocenę, czy przysadka wydziela za mało albo za dużo hormonu wzrostu – zarówno przy podejrzeniu akromegalii, jak i przy kłopotach ze wzrastaniem u dzieci.

Badanie IGF-1 – więcej informacji

Dlaczego oznacza się IGF-1 zamiast hormonu wzrostu

IGF-1 oznacza się zamiast samego GH, ponieważ jego stężenie jest stabilne w ciągu doby i odzwierciedla średnie działanie hormonu wzrostu z ostatnich dni. Przysadka uwalnia GH falami, głównie w nocy, więc u zdrowego człowieka poziom tego hormonu przez większą część dnia jest znikomy, a w czasie wyrzutu gwałtownie rośnie. Pojedynczy pomiar GH mówi zatem głównie o tym, w którym momencie pobrano krew. IGF-1 pośredniczy w wielu działaniach GH, m.in. pobudza wzrost kości, chrząstek i mięśni.

Jak wiek wpływa na wynik IGF-1

Poziom IGF-1 bardzo różni się między grupami wiekowymi, więc wartość odpowiednia dla seniora może u nastolatka być wyraźnie za niska. U noworodka IGF-1 jest niskie, przez dzieciństwo stopniowo narasta, szczyt osiąga w czasie dojrzewania płciowego, a w dorosłości – zwłaszcza po czterdziestce – powoli się obniża. Rośnie również w ciąży. Wynik porównuje się więc z zakresem referencyjnym dla wieku i płci.

Kiedy lekarz zleca badanie IGF-1

Lekarz zleca badanie IGF-1 przy podejrzeniu zaburzeń wydzielania hormonu wzrostu i w trakcie ich leczenia:

przy podejrzeniu akromegalii u dorosłych, objawiającej się m.in. powiększeniem dłoni i stóp oraz zmianą rysów twarzy,
przy podejrzeniu gigantyzmu u dzieci,
gdy dziecko jest wyraźnie niższe od rówieśników albo za wolno rośnie,
przy podejrzeniu niedoboru GH,
do kontroli terapii hormonem wzrostu i oceny efektów operacji lub leczenia guza przysadki,
po chemioterapii i radioterapii okolicy głowy,
przy niedożywieniu i chorobach przewlekłych, w których wątroba wytwarza mniej IGF-1.

Co jeszcze może zmienić wynik IGF-1

IGF-1 zależy nie tylko od GH, ale też od tego, czy organizm jest dobrze odżywiony i czy wątroba sprawnie pracuje. Stężenie IGF-1 obniżają głodzenie, niedożywienie, choroby wątroby, źle kontrolowana cukrzyca i niedoczynność tarczycy. Wynik poza zakresem może więc mieć przyczynę niezwiązaną z przysadką.

Jak czytać wynik IGF-1

Laboratorium podaje zakres IGF-1 dopasowany do wieku i płci. Wynik powyżej zakresu przy typowych objawach może przemawiać za nadmiarem hormonu wzrostu, a poniżej – za jego niedoborem albo za jedną z przyczyn pozaprzysadkowych opisanych wyżej. Przy podejrzeniu choroby przysadki sam wynik IGF-1 zwykle nie wystarcza, dlatego lekarz zwykle zleca testy dynamiczne, czyli stymulację lub hamowanie wydzielania GH, oraz badanie obrazowe przysadki.

Jak się przygotować do badania IGF-1

Oznaczenie IGF-1 wykonuje się z krwi pobranej na czczo w godzinach 7:00–10:00; ostatni posiłek należy zjeść poprzedniego dnia do 18:00. W punkcie pobrań wymień przyjmowane leki, szczególnie hormony (w tym hormon wzrostu, estrogeny i leki tarczycowe), a także preparaty z biotyną.

Polecane badania

Hormon wzrostu – bezpośredni pomiar GH, wykonywany zwykle w testach dynamicznych,
TSH – badanie tarczycy, której niedoczynność obniża IGF-1,
Prolaktyna – część guzów przysadki wydziela jednocześnie GH i prolaktynę,
Glukoza – GH wpływa na gospodarkę węglowodanową,
Insulina – hormon o działaniu podobnym do IGF-1.