Kariotyp, badanie cytogenetyczne
- Czas oczekiwania na wynik20 do 30 ?Czas oczekiwania na wynik zależy od laboratorium.
- Materiał do badaniakrew
Kariotyp (badanie cytogenetyczne, kariotyp konstytucyjny) to analiza chromosomów w limfocytach z krwi żylnej, pozwalająca ocenić ich liczbę i budowę. Badanie kariotypu zleca się najczęściej przy niepłodności, po kolejnych poronieniach lub przy podejrzeniu choroby chromosomowej. Nie obejmuje ono drobnych zmian w DNA.
Kariotyp, badanie cytogenetyczne – więcej informacji
Jak wykonuje się badanie kariotypu
Kariotyp ocenia się w limfocytach, które w laboratorium pobudza się do podziałów w kilkudniowej hodowli. Komórki zatrzymuje się w fazie podziału, w której chromosomy są najlepiej widoczne, a następnie barwi metodą prążkową, najczęściej GTG, i ogląda pod mikroskopem. Badanie wymaga hodowli i analizy przez cytogenetyka, dlatego na wynik czeka się znacznie dłużej niż na rutynowe badania krwi.
Kiedy lekarz zleca kariotyp
Kariotyp zleca się przede wszystkim w diagnostyce problemów z rozrodem i przy podejrzeniu zmian chromosomowych. Typowe wskazania to:
- nawracające poronienia, po których badanie wykonuje się zwykle u obojga partnerów,
- długotrwałe trudności z zajściem w ciążę,
- bardzo mała liczba plemników albo ich brak w nasieniu,
- pierwotny brak miesiączki lub przedwczesne wygasanie czynności jajników,
- zmiana chromosomowa stwierdzona u kogoś z rodziny albo wynik badań prenatalnych wymagający wyjaśnienia,
- podejrzenie zaburzeń liczby chromosomów płci, takich jak zespół Turnera lub zespół Klinefeltera.
Jakie zmiany pokazuje kariotyp
Badanie ujawnia zmiany liczbowe, czyli dodatkowy lub brakujący chromosom, oraz większe zmiany strukturalne: translokacje, inwersje, delecje i duplikacje widoczne pod mikroskopem. Dla par starających się o dziecko szczególne znaczenie mają zmiany zrównoważone. Ich nosiciel może nie mieć żadnych objawów, ale jego komórki rozrodcze mogą przekazywać niezrównoważony materiał genetyczny, co bywa przyczyną poronień lub niepłodności. Wynik zapisuje się w postaci formuły, np. 46,XX lub 46,XY, uzupełnionej opisem ewentualnej zmiany, a omawia go lekarz genetyk.
Czego kariotyp nie obejmuje
Kariotyp nie obejmuje mutacji pojedynczych genów ani mikrodelecji i mikroduplikacji mniejszych niż rozdzielczość mikroskopu. Analiza ograniczonej liczby komórek może też przeoczyć mozaikowość niskiego stopnia. Do takich pytań genetyk dobiera inne metody, na przykład mikromacierz chromosomową, a w niepłodności męskiej także badanie regionu AZF. Kariotyp rodziców nie zastępuje badania materiału z poronienia ani diagnostyki prenatalnej.
Jak przygotować się do pobrania krwi na kariotyp
Szczegóły dotyczące oddania krwi na hodowlę limfocytów podaje punkt pobrań.
Polecane badania
- Niepłodność męska – badanie regionu AZF – mikrodelecje chromosomu Y przy azoospermii i oligozoospermii,
- Niepłodność męska – badanie genu CFTR – warianty genu związane z wrodzonym brakiem nasieniowodów,
- AMH – ocena rezerwy jajnikowej,
- FSH – hormon oceniany przy niepłodności i zaburzeniach miesiączkowania,
- Nadkrzepliwość (trombofilia), panel podstawowy – inna diagnostyka po nawracających poronieniach.
