Lit, ilościowo
- Czas oczekiwania na wynik4 ?Czas oczekiwania na wynik zależy od laboratorium.
- Materiał do badaniakrew
Badanie lit ilościowo mierzy stężenie litu w surowicy u osób leczonych węglanem litu, lekiem psychiatrycznym podawanym głównie w zaburzeniach afektywnych dwubiegunowych oraz w epizodach maniakalnych. Dawka skuteczna i dawka szkodliwa leżą blisko siebie, więc poziom leku sprawdza się systematycznie, a dawkowanie ustala się dla każdego chorego osobno. Badanie ilościowe daje liczbę, z którą lekarz porównuje zakres terapeutyczny ustalony dla danego chorego.
Oznaczenie nie służy do oceny niedoboru pierwiastka i nie jest testem przesiewowym. U osoby, która litu nie przyjmuje, nie niesie użytecznej informacji.
Lit, ilościowo – więcej informacji
Dlaczego liczy się godzina pobrania
Prawie cała przyjęta dawka litu przechodzi z jelit do krwi, a najwyższe stężenie we krwi osiąga w ciągu kilku godzin po zażyciu tabletki, zależnie od rodzaju preparatu. Z tego powodu odstęp między ostatnią dawką a pobraniem silnie wpływa na wynik. Zgodnie z zaleceniem laboratorium krew pobiera się około dwunastu godzin po przyjęciu ostatniej dawki, co pozwala porównywać kolejne oznaczenia. Wynik uzyskany o dowolnej porze trudno porównać z wcześniejszymi pomiarami. Godzinę przyjęcia ostatniej tabletki podaje się personelowi przy pobraniu.
Jak organizm pozbywa się litu
Lit nie łączy się z białkami osocza, a usuwają go z organizmu przede wszystkim nerki. Przy osłabionej czynności nerek lit jest wydalany wolniej, a jego stężenie rośnie. Podobny skutek ma odwodnienie wywołane gorączką, wymiotami, biegunką lub upałem, ponieważ nerki zatrzymują wtedy więcej sodu i litu. Czas półtrwania, zależny od wieku, jest dłuższy u osób starszych.
Kiedy lekarz zleca oznaczenie
- początek leczenia solami litu, gdy dobiera się dawkę,
- zmiana dawki lub preparatu,
- stały nadzór nad terapią, w odstępach, które wyznacza lekarz,
- objawy mogące sugerować przekroczenie bezpiecznego stężenia: ospałość, apatia, drżenia, zaburzenia mowy, osłabienie mięśni, chwiejny chód,
- podejrzenie przedawkowania.
Działanie lecznicze rozwija się stopniowo, zwykle po upływie od jednego do trzech tygodni od rozpoczęcia terapii.
Co może zmienić wynik
Wyższe stężenie niż oczekiwane może wynikać z przedawkowania, niewydolności nerek lub odwodnienia. Stężenie litu mogą też podwyższać niektóre leki, między innymi diuretyki tiazydowe, inhibitory konwertazy angiotensyny i niesteroidowe leki przeciwzapalne. Niższe może wynikać z nieprawidłowego dawkowania, a także z działania niektórych leków, na przykład inhibitorów anhydrazy węglanowej i aminofiliny. Preparaty przyjmowane obok litu trzeba zgłosić lekarzowi, nie odstawiając ich na własną rękę.
Jak czytać wynik
Liczba z wydruku nie jest sama w sobie oceną leczenia. Lekarz porównuje wynik z przyjmowaną dawką, godziną pobrania, samopoczuciem pacjenta i wydolnością nerek. Zakres docelowy bywa różny zależnie od wskazania i wieku. Najpewniej porównuje się wyniki z tego samego laboratorium.
Przygotowanie
Krew do oznaczenia litu pobiera się dwanaście godzin po przyjęciu ostatniej dawki leku. Pory przyjmowania tabletek, w tym ewentualne przesunięcie porannej dawki na czas po pobraniu, uzgadnia się z lekarzem prowadzącym.
Polecane badania
- Kreatynina eGFR – czynność nerek, od której zależy wydalanie litu,
- Sód (Na) – jego bilans wpływa na zatrzymywanie litu,
- TSH – lit może zaburzać pracę tarczycy,
- Wapń całkowity – kolejny parametr kontrolowany w terapii,
- Morfologia krwi – ogólny obraz krwi.