Ołów w moczu , ilościowo

Oznaczenie ołowiu w moczu pokazuje, ile metalu organizm usuwa w danym okresie. Ołów wchłonięty z wdychanym pyłem lub z pożywieniem krąży we krwi, a następnie w dużej części odkłada się w kościach, skąd uwalnia się powoli przez lata. Tylko niewielka jego frakcja trafia do moczu, dlatego stężenie w moczu słabiej odzwierciedla całkowite obciążenie organizmu niż stężenie we krwi.

Podstawą oceny narażenia na ołów jest ołów we krwi. Badanie moczu ma znaczenie pomocnicze i wykonuje się je w konkretnym celu określonym przez lekarza.

Najczęstsze wskazania do oznaczenia ołowiu w moczu to:

• okresowa kontrola pracowników hut, zakładów produkujących lub przetwarzających akumulatory oraz osób usuwających stare farby ołowiowe,
• ocena skuteczności leczenia lekami wiążącymi metale, które zwiększają wydalanie ołowiu z moczem,
• sytuacje, gdy objawy nasuwają podejrzenie zatrucia, na przykład kolka brzuszna, uporczywe zaparcia, anemia, przewlekłe zmęczenie lub drętwienie kończyn.

Wynik ołowiu w moczu zależy od zagęszczenia moczu i sprawności nerek, dlatego laboratorium często przelicza go na kreatyninę oznaczoną w tym samym moczu. Ilość wydalanego metalu waha się w kolejnych dniach, dlatego pojedynczy niski wynik nie wyklucza wcześniejszego narażenia, zwłaszcza gdy ołów zgromadził się w kościach. Podwyższony wynik wskazuje na zwiększone wydalanie, a lekarz interpretuje go łącznie ze stężeniem ołowiu we krwi, rodzajem wykonywanej pracy i dolegliwościami.

Najważniejszym źródłem błędu jest zanieczyszczenie próbki z zewnątrz. Pył zawierający ołów, przeniesiony z rąk, skóry lub odzieży roboczej, może zawyżyć wynik bardziej niż samo narażenie. Z tego powodu mocz oddaje się do pojemnika przeznaczonego do oznaczania metali, zgodnie z zaleceniami punktu pobrań.

Zasady oddania próbki i rodzaj pojemnika przekazuje punkt pobrań, któremu należy też podać listę przyjmowanych leków, w tym preparatów wiążących metale.

• Ołów we krwi – główny materiał do oceny kontaktu z ołowiem,
• Kreatynina w moczu – parametr, do którego przelicza się wydalanie metali,
• Kadm w moczu – oznaczenie kadmu, metalu gromadzącego się w nerkach,
• Kwas delta-aminolewulinowy (ALA) w moczu – wskaźnik biologicznego działania ołowiu,
• Morfologia krwi – ocena niedokrwistości towarzyszącej narażeniu.