P/c. p. mielopreoksydazie (MPO) (pANCA) i proteinazie 3 (PR-3) (cANCA) met. immunoblot

W immunoblocie oczyszczone antygeny, w tym przypadku mieloperoksydaza i proteinaza 3, są naniesione w postaci oddzielnych prążków na pasek testowy. Po kontakcie z surowicą przeciwciała wiążą się z odpowiednim prążkiem, który po wybarwieniu staje się widoczny. Wynik ma charakter jakościowy: informuje, z którym antygenem doszło do reakcji, i bywa opisywany według intensywności zabarwienia, ale nie podaje stężenia przeciwciał. Test uzupełnia przesiewowe badanie ANCA metodą immunofluorescencji pośredniej oraz ilościowe testy ELISA.

Prążek PR3 kojarzy się przede wszystkim z GPA, czyli ziarniniakowatością z zapaleniem naczyń, znaną dawniej pod nazwą choroby Wegenera; zmiany dotyczą w niej często górnych dróg oddechowych, płuc i nerek. Prążek MPO częściej towarzyszy mikroskopowemu zapaleniu naczyń (MPA), w którym zajęte bywają zwłaszcza nerki i skóra. W EGPA, eozynofilowej odmianie ziarniniakowatości, przeciwciała ANCA występują tylko u części chorych i są to zwykle przeciwciała przeciw MPO. Podział nie jest ostry, bo te same przeciwciała spotyka się w różnych postaciach choroby.

Lekarz zleca immunoblot MPO i PR3, gdy chce w jednym teście sprawdzić oba przeciwciała u pacjenta, u którego pojawiły się sygnały zapalenia naczyń, takie jak krwiomocz z pogorszeniem czynności nerek, krwioplucie, przewlekłe zmiany w nosie i zatokach, plamica na skórze czy objawy uszkodzenia nerwów obwodowych. Test bywa też wykonywany po dodatnim wyniku przesiewowego badania ANCA, aby ustalić, z jakim antygenem reagują przeciwciała.

Dodatni prążek MPO lub PR3 przy pasujących dolegliwościach wzmacnia podejrzenie choroby z grupy AAV, czyli zapaleń naczyń powiązanych z ANCA. Diagnozę stawia jednak lekarz, łącząc wynik z badaniem przedmiotowym, obrazowaniem i często z biopsją. Słaba reakcja bywa trudna do oceny i może wymagać potwierdzenia testem ilościowym. Przeciwciała przeciw MPO pojawiają się niekiedy po niektórych lekach oraz w innych chorobach autoimmunologicznych. Wynik ujemny nie wyklucza zapalenia naczyń, zwłaszcza we wczesnym okresie albo w postaci ograniczonej do jednego narządu.

Krew do immunoblotu MPO i PR3 pobiera się bez specjalnego przygotowania. Personel punktu pobrań należy poinformować o przyjmowanych lekach.

• Przeciwciała anty-PR3 (cANCA) metodą ELISA – ilościowy pomiar przeciwciał przeciw proteinazie 3,
• Przeciwciała anty-MPO (pANCA) metodą ELISA – półilościowy pomiar przeciwciał przeciw mieloperoksydazie,
• Panel nerkowo-naczyniowy, immunoblot – zestaw poszerzony o przeciwciała anty-GBM,
• Morfologia krwi – liczba eozynofilów i hemoglobina,
• Kreatynina eGFR – czynność nerek.