P/c. przeciw mieloperoksydazie w kl. IgG (pANCA)met. Elisa

Nazwa pANCA opisuje sposób świecenia w mikroskopie: w badaniu immunofluorescencyjnym przeciwciała gromadzą się wokół jądra neutrofila. Taki obraz mogą dawać przeciwciała przeciw różnym białkom, między innymi przeciw elastazie, laktoferynie czy katepsynie G. Test ELISA odpowiada na węższe pytanie: czy surowica zawiera przeciwciała reagujące właśnie z mieloperoksydazą. Ta swoistość ma znaczenie, bo z zapaleniem naczyń najsilniej wiąże się przeciwciało przeciw MPO, a nie sam wzór okołojądrowy.

Przeciwciała anty-MPO są charakterystyczne dla zapaleń naczyń małego kalibru z grupy AAV (ANCA-associated vasculitis):

• mikroskopowe zapalenie naczyń (MPA), w którym przeciwciała anty-MPO stwierdza się u większości chorych,
• eozynofilowa ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń (dawniej zespół Churga-Strauss), w której ANCA występują u mniej więcej jednej trzeciej chorych, najczęściej jako anty-MPO,
• ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń (dawniej choroba Wegenera), w której pojawiają się rzadziej, bo dominują tam przeciwciała przeciw proteinazie 3.

Przy MPO-ANCA zmiany zapalne częściej obejmują nerki i skórę. Przeciwciała te mogą też towarzyszyć zespołom toczniopodobnym wywołanym przez leki, a niekiedy innym chorobom autoimmunologicznym i zakażeniom przewlekłym.

Oznaczenie anty-MPO lekarz rozważa, gdy objawy sugerują zapalenie naczyń obejmujące kilka narządów. Do takich sygnałów należą gwałtowny spadek wydolności nerek, krwinkomocz i białkomocz, krwioplucie, zmiany skórne w postaci plamicy, drętwienia i osłabienie kończyn wynikające z uszkodzenia nerwów, a także przewlekła gorączka i spadek masy ciała bez innej przyczyny.

Wynik półilościowy ma postać wskaźnika, przy którym laboratorium zaznacza, czy jest ujemny, graniczny czy dodatni. Dodatni wynik anty-MPO u osoby z objawami zapalenia naczyń znacznie zwiększa prawdopodobieństwo choroby z grupy AAV, ale nie zastępuje rozpoznania, które często wymaga biopsji. Ujemny wynik nie wyklucza zapalenia naczyń. Według nowszych zaleceń międzynarodowych testy immunochemiczne swoiste dla MPO i PR3 są preferowaną metodą wstępnej oceny ANCA, a badanie metodą immunofluorescencji pośredniej bywa wykonywane równolegle. Niektóre leki, na przykład propylotiouracyl, hydralazyna czy minocyklina, mogą wywoływać powstawanie tych przeciwciał, dlatego lekarz potrzebuje pełnej listy przyjmowanych preparatów.

Badanie anty-MPO wykonuje się bez szczególnego przygotowania. Przed pobraniem należy przekazać informację o przyjmowanych lekach.

• Przeciwciała anty-PR3 (cANCA) metodą ELISA – drugi swoisty test w diagnostyce zapaleń naczyń,
• ANCA (pANCA i cANCA) metodą IIF – badanie przesiewowe wzorów świecenia,
• Kreatynina eGFR – ocena czynności nerek,
• Mocz – badanie ogólne – krwinkomocz i białkomocz przy zajęciu nerek,
• CRP – nasilenie stanu zapalnego.