Panel nerkowo-naczyniowy (anty-GBM, cANCA, pANCA) IgG, met. Immunoblot

Każde z trzech przeciwciał wiąże się z innym zespołem chorobowym:

• Anty-GBM wiążą się z białkiem budującym błonę podstawną w kłębuszkach nerek, zbliżoną budową do błony podstawnej pęcherzyków płucnych. Towarzyszą chorobie anty-GBM, w tym zespołowi Goodpasture'a, w którym gwałtownie narastające zapalenie kłębuszków nerkowych może iść w parze z krwawieniem do płuc.
• Anty-PR3 są typowe dla GPA (granulomatosis with polyangiitis), choroby dawniej nazywanej ziarniniakowatością Wegenera.
• Anty-MPO spotyka się głównie w mikroskopowym zapaleniu naczyń i w kłębuszkowym zapaleniu nerek ograniczonym do nerek, a rzadziej w eozynofilowej ziarniniakowatości z zapaleniem naczyń (EGPA, zespół Churga-Strauss), w której ANCA stwierdza się u mniejszości chorych.

Immunoblot wskazuje konkretny antygen, z którym reagują przeciwciała. Na pasku testowym naniesione są oczyszczone białka PR3, MPO i GBM, a po nałożeniu surowicy w miejscu antygenu, z którym przeciwciała się związały, pojawia się zabarwiony prążek. Metoda immunofluorescencji pośredniej opisuje natomiast wzór świecenia na neutrofilach (cANCA lub pANCA), który tylko sugeruje antygen i nie obejmuje przeciwciał anty-GBM.

Panel zleca zwykle nefrolog, reumatolog lub pulmonolog, gdy wyniki i objawy sugerują zajęcie nerek albo płuc przez proces zapalny. Typowe sytuacje to szybkie pogarszanie się czynności nerek, krwinkomocz i białkomocz, krwioplucie lub zmiany w płucach widoczne w badaniu obrazowym, a także przewlekłe zapalenia zatok czy nosa połączone z objawami ogólnymi. Choroby te mogą postępować szybko, dlatego wynik często decyduje o pilności dalszej diagnostyki.

Wynik podaje się osobno dla anty-GBM, anty-PR3 i anty-MPO, najczęściej jako ujemny, wątpliwy lub dodatni, czasem z oceną intensywności prążka. Dodatni wynik jednego z przeciwciał przemawia za autoimmunologicznym charakterem zapalenia naczyń, ale nie określa, które narządy są zajęte ani jak nasilona jest choroba. Zdarza się, że u jednego chorego występują równocześnie anty-GBM i ANCA. Ujemny wynik panelu nie oznacza, że zapalenia naczyń nie ma, ponieważ może ono przebiegać bez tych przeciwciał.

Rozpoznanie stawia lekarz, łącząc wynik z badaniem moczu, oceną czynności nerek, obrazowaniem płuc, a często z biopsją nerki.

Materiałem do panelu jest surowica uzyskana z krwi żylnej. Szczegółowych zaleceń dotyczących pobrania udziela punkt pobrań, a przyjmowane leki należy wymienić w trakcie rejestracji.

• ANCA metodą immunofluorescencji – wzór świecenia i miano ANCA,
• Panel nerkowo-naczyniowy metodą IIF – te same przeciwciała oceniane immunofluorescencją,
• Kreatynina – podstawowy wskaźnik czynności nerek,
• Badanie ogólne moczu – ocena osadu i białka w moczu,
• CRP – nasilenie stanu zapalnego.