Panel nerkowo-naczyniowy (anty-GBM, cANCA, pANCA) IgG, met. IIF

Panel łączy dwie grupy autoprzeciwciał, które prowadzą do podobnych objawów, choć działają w inny sposób:

• Anty-GBM reagują z kolagenem typu IV, z którego zbudowana jest błona podstawna kłębuszków oraz pęcherzyków płucnych. Przeciwciała te są charakterystyczne dla choroby anty-GBM, dawniej nazywanej zespołem Goodpasture'a.
• cANCA to wzór świecenia rozlany w cytoplazmie neutrofila, najczęściej związany z przeciwciałami przeciw proteinazie 3.
• pANCA to wzór okołojądrowy, typowo związany z przeciwciałami przeciw mieloperoksydazie, choć ten sam obraz zdarza się przy przeciwciałach reagujących z innymi białkami neutrofilów.

Zespołem płucno-nerkowym nazywa się sytuację, w której krwawienie do pęcherzyków płucnych współistnieje z gwałtownie postępującym zapaleniem kłębuszków nerkowych. Przyczyną bywa choroba anty-GBM albo zapalenie naczyń związane z ANCA (AAV), na przykład GPA (dawniej choroba Wegenera), MPA lub EGPA. Zdarza się też, że u jednej osoby obecne są jednocześnie anty-GBM i ANCA. Ponieważ obie przyczyny wymagają innego podejścia, ich rozróżnienie ma duże znaczenie, a panel pozwala ocenić obie grupy przeciwciał w jednym pobraniu.

Lekarz zleca panel nerkowo-naczyniowy, gdy podejrzewa, że za uszkodzeniem nerek albo płuc stoi autoimmunologiczne zapalenie drobnych naczyń. Wskazaniem bywa krwinkomocz z białkomoczem i narastającym stężeniem kreatyniny, krwioplucie, duszność bez wyjaśnionej przyczyny, a także przewlekłe zmiany w zatokach, na skórze lub w nerwach obwodowych.

Dodatni wynik któregokolwiek z przeciwciał wskazuje na możliwy autoimmunologiczny charakter choroby, ale nie wystarcza do postawienia diagnozy. Wzory cANCA i pANCA w immunofluorescencji lekarz zwykle uzupełnia testami swoistymi dla proteinazy 3 i mieloperoksydazy, a podejrzenie choroby anty-GBM często weryfikuje się biopsją nerki. Wzór pANCA spotyka się również w nieswoistych zapaleniach jelit, autoimmunologicznych chorobach wątroby i po niektórych lekach. Brak przeciwciał w panelu nie wyklucza ani choroby anty-GBM, ani AAV.

Do panelu nerkowo-naczyniowego potrzebna jest surowica z krwi żylnej. O ewentualnych zasadach pobrania informuje punkt pobrań, któremu należy też przekazać listę przyjmowanych leków.

• Panel nerkowo-naczyniowy metodą immunoblot – te same grupy przeciwciał oznaczane z użyciem oczyszczonych antygenów,
• Przeciwciała anty-PR3 (cANCA) metodą ELISA – test swoisty dla proteinazy 3,
• Przeciwciała anty-MPO (pANCA) metodą ELISA – test swoisty dla mieloperoksydazy,
• Mocz – badanie ogólne – krwinkomocz i białkomocz przy zapaleniu kłębuszków,
• Cystatyna C – dodatkowy wskaźnik filtracji nerkowej.