SHBG

SHBG powstaje głównie w wątrobie i przenosi we krwi testosteron, dihydrotestosteron oraz, w mniejszym stopniu, estradiol. Hormon związany z SHBG nie przenika swobodnie do komórek i dopóki pozostaje związany, nie działa na większość tkanek. Od stężenia SHBG zależy więc, ile hormonu płciowego faktycznie oddziałuje na tkanki.

Oba parametry interpretuje się wspólnie, bo testosteron całkowity obejmuje zarówno hormon związany z białkami, jak i wolny. Przy wysokim stężeniu SHBG większa część testosteronu jest związana i słabiej oddziałuje na tkanki, nawet jeśli testosteron całkowity nie odbiega od zakresu z wydruku. Gdy stężenie SHBG jest niskie, wolnego testosteronu jest więcej. Z obu wartości można oszacować frakcję wolną testosteronu, a lekarz często zleca też oznaczenie testosteronu wolnego.

• objawy niedoboru androgenów u mężczyzny, do których nie pasuje wynik testosteronu,
• trądzik, hirsutyzm lub nieregularne miesiączki u kobiety, także przy podejrzeniu PCOS (zespołu policystycznych jajników),
• ocena tła metabolicznego przy otyłości i insulinooporności,
• podejrzenie chorób tarczycy lub wątroby, które zmieniają wytwarzanie SHBG.

Niższe stężenie SHBG towarzyszy zwykle otyłości, insulinooporności, niedoczynności tarczycy, zespołowi policystycznych jajników oraz zespołowi Cushinga. Obniżają je też androgeny, glikokortykosteroidy i hormon wzrostu.

Wyższe stężenie SHBG wiąże się z nadczynnością tarczycy, chorobami wątroby, ciążą, stosowaniem estrogenów (także w antykoncepcji doustnej), niektórymi lekami przeciwpadaczkowymi, niedoborem androgenów u mężczyzn, anoreksją oraz starszym wiekiem. Kobiety przed menopauzą mają zazwyczaj mniej więcej dwukrotnie więcej SHBG niż mężczyźni.

Wynik SHBG wskazuje kierunek dalszych badań, ale nie ustala przyczyny zaburzeń hormonalnych. SHBG w granicach zakresu nie oznacza, że gospodarka hormonalna jest prawidłowa, bo wynik interpretuje się dopiero na tle testosteronu, dolegliwości i pozostałych badań. Granice zakresu różnią się zależnie od płci, wieku pacjenta i metody, więc punktem odniesienia jest własny wydruk. Na oznaczenie immunochemiczne mogą wpłynąć przeciwciała heterofilne, w tym HAMA.

Badanie SHBG nie wymaga szczególnego przygotowania.

• Testosteron – hormon, który SHBG wiąże i którego dostępność reguluje,
• Testosteron wolny – frakcja działająca na tkanki,
• Estradiol – estrogen, który również wiąże się z SHBG,
• DHEA – androgen nadnerczowy oznaczany przy hiperandrogenizmie,
• TSH – hormony tarczycy wpływają na wytwarzanie SHBG.