Witamina B5

Kwas pantotenowy jest potrzebny do wytwarzania koenzymu A, związku uczestniczącego w przemianach tłuszczów, węglowodanów i białek oraz w uzyskiwaniu z nich energii. Pośredniczy też w powstawaniu cholesterolu, hormonów steroidowych, w tym kortyzolu i hormonów płciowych, a także niektórych neuroprzekaźników. Przypisuje się mu też udział w odnowie skóry i błon śluzowych. Źródłem witaminy B5 jest większość pokarmów, między innymi jaja, mleko, mięso wołowe i drobiowe, warzywa oraz produkty z pełnego ziarna. Nerki usuwają jej nadmiar bez przekształcania, w ilości zależnej od spożycia.

Izolowany niedobór witaminy B5 zdarza się rzadko, ponieważ kwas pantotenowy jest obecny w większości pokarmów. Lekarz sięga po to oznaczenie głównie u osób skrajnie niedożywionych, u których brakuje zwykle kilku składników odżywczych jednocześnie. Opisywane objawy niedoboru to pieczenie i drętwienie stóp, mrowienie kończyn, kurcze mięśni, zaburzenia koordynacji, zmęczenie, bóle głowy i brzucha oraz nudności. Żaden z tych objawów nie jest swoisty, więc same w sobie nie dowodzą braku witaminy B5.

Badanie bywa też zlecane, gdy pacjent przyjmuje kwas pantotenowy lub pantenol w suplementach i lekarz chce sprawdzić stężenie przy ustalaniu dawki.

Na stężenie kwasu pantotenowego w surowicy wpływa przede wszystkim jego niedawne spożycie. Preparat wielowitaminowy albo suplement z witaminą B5 zażyty krótko przed pobraniem krwi zwiększa zmierzone stężenie, a taki wynik mówi wtedy więcej o ostatniej dawce niż o zasobach organizmu. Znaczenie ma także sposób przechowywania i transportu próbki.

Wynik witaminy B5 odnosi się do przedziału referencyjnego z wydruku, ustalonego dla metody stosowanej przez laboratorium. Obniżone stężenie bywa oznaką zbyt małej podaży, zwłaszcza przy złym odżywieniu, ale wymaga zestawienia z dietą, objawami i pozostałymi badaniami. Wysokie stężenie zwykle wiąże się z suplementacją. Kwas pantotenowy rzadko szkodzi w nadmiarze; przy bardzo dużych dawkach opisywano dolegliwości żołądkowe i biegunkę.

Przy przewlekłym zmęczeniu, mrowieniu lub drętwieniu kończyn przyczyny częściej szuka się w niedokrwistości, niedoborze witaminy B12, chorobach tarczycy lub cukrzycy, dlatego lekarz zwykle zleca szerszy zestaw badań.

Szczegóły pobrania przekazuje punkt pobrań. Przed badaniem należy poinformować o przyjmowanych lekach i suplementach, szczególnie o preparatach z kompleksem witamin B.

• Witamina B12 – przy mrowieniu kończyn i podejrzeniu niedoborów pokarmowych,
• Kwas foliowy – oznaczany przy niedożywieniu i niedokrwistości,
• Witamina B6 – oceniana przy dolegliwościach ze strony nerwów obwodowych,
• Morfologia krwi – liczba i wygląd krwinek przy przewlekłym zmęczeniu,
• TSH – ocena czynności tarczycy przy nieswoistym osłabieniu.