Witamina E w surowicy

Witamina E zapobiega utlenianiu tłuszczów budujących błony komórek, dlatego jej niedobór odbija się szczególnie na komórkach nerwowych, mięśniach i krwinkach czerwonych. Jest rozpuszczalna w tłuszczach, wchłania się z jelita razem z nimi przy udziale żółci i enzymów trzustki, po czym przenoszą ją lipoproteiny osocza. Najwięcej witaminy E dostarczają oleje roślinne, np. słonecznikowy i rzepakowy, a także migdały i pestki.

Niedobór witaminy E u osób dobrze odżywionych zdarza się rzadko, więc badania nie wykonuje się przesiewowo. Lekarz rozważa je w sytuacjach, w których wchłanianie tłuszczów jest zaburzone:

• przy przewlekłej niewydolności trzustki, np. w przebiegu mukowiscydozy,
• przy cholestazie, czyli utrudnionym odpływie żółci,
• po rozległych resekcjach jelita cienkiego i w chorobach, które obejmują jego dużą część,
• u wcześniaków, które rodzą się z małymi zapasami witaminy E,
• gdy pojawiają się zaburzenia równowagi, osłabione czucie lub odruchy, a wywiad sugeruje możliwy niedobór.

Niskie stężenie alfa-tokoferolu bywa związane z zaburzeniami wchłaniania, długotrwale ubogą dietą albo rzadkimi chorobami genetycznymi zaburzającymi transport witaminy E. Przewlekły niedobór sprzyja uszkodzeniu nerwów obwodowych i siatkówki oraz skróceniu życia krwinek czerwonych. Wysoki wynik wynika najczęściej z suplementacji albo z wysokiego stężenia lipidów we krwi. Przyjmowana w dużych dawkach witamina E potrafi nasilać działanie leków przeciwkrzepliwych, dlatego informację o takich preparatach przekazuje się lekarzowi.

Alfa-tokoferol przemieszcza się we krwi razem z lipoproteinami, więc jego stężenie rośnie i spada wraz z ilością lipidów w surowicy. Przy wysokim cholesterolu lub triglicerydach wynik może wyglądać na wysoki, choć tkanki nie mają więcej witaminy E; przy bardzo niskich lipidach bywa odwrotnie. Z tego powodu lekarz często ocenia witaminę E razem z lipidogramem, a przy zaburzeniach lipidowych może przeliczyć stężenie witaminy na ilość lipidów. Wynik porównuje się z zakresem podanym na wydruku, bo różni się on między metodami.

O szczegółach pobrania informuje punkt pobrań. Przy rejestracji należy zgłosić przyjmowane leki i suplementy, zwłaszcza zawierające witaminę E.

• Witamina A – jej niedobór pojawia się przy tych samych zaburzeniach wchłaniania,
• Witamina D – 25(OH)D – jej poziom również zależy od przyswajania tłuszczów,
• Witamina K1 – witamina potrzebna do krzepnięcia krwi,
• Lipidogram – lipidy potrzebne do interpretacji wyniku,
• Elastaza trzustkowa w kale – pokazuje, czy trzustka wydziela dość enzymów trawiennych.