Witamina K1
- Czas oczekiwania na wynik21 ?Czas oczekiwania na wynik zależy od laboratorium.
- Materiał do badaniakrew
Witamina K1 (filochinon) to roślinna postać witaminy K, a badanie określa jej stężenie w surowicy. Badanie witaminy K1 wykonuje się przy podejrzeniu jej niedoboru, na przykład przy zaburzeniach wchłaniania tłuszczów lub skłonności do krwawień. Wynik zestawia się z czasem protrombinowym i innymi testami krzepnięcia.
Witamina K1 – więcej informacji
Do czego potrzebna jest witamina K
Witamina K jest niezbędna wątrobie do wytwarzania protrombiny i kilku innych czynników krzepnięcia (II, VII, IX i X) oraz białek C i S. Bez niej krew krzepnie wolniej, a drobne urazy dłużej krwawią. Witamina K uczestniczy też w przemianach wapnia i w mineralizacji kości.
Organizm korzysta z dwóch odmian witaminy K. Filochinon (K1) pochodzi z roślin, przede wszystkim z zielonych warzyw liściastych. Menachinony (K2) wytwarzają bakterie, w tym bakterie jelitowe. Badanie dotyczy wyłącznie postaci K1.
W jakich sytuacjach oznacza się witaminę K1
U dorosłych niedobór witaminy K zdarza się rzadko. Lekarz może zlecić oznaczenie witaminy K1 w następujących sytuacjach:
- przy chorobach jelit, trzustki i wątroby, które utrudniają wchłanianie tłuszczów, w tym przy celiakii, mukowiscydozie i przewlekłym zapaleniu trzustki,
- po długim leczeniu antybiotykami, które ograniczają florę jelitową,
- przy bardzo ubogiej lub niezbilansowanej diecie,
- przy łatwym powstawaniu siniaków, krwawiących dziąsłach, częstych krwotokach z nosa i obfitych miesiączkach bez innej uchwytnej przyczyny.
Noworodki mają mało witaminy K, dlatego po porodzie rutynowo otrzymują ją w zastrzyku. Leczenie acenokumarolem lub warfaryną, które hamują działanie witaminy K, kontroluje się badaniem INR, a nie stężeniem witaminy K1.
Co może zmienić wynik witaminy K1
Ilość filochinonu we krwi w znacznym stopniu odzwierciedla to, co pacjent jadł w ostatnim czasie. Tłusty posiłek, zielone warzywa albo suplement z witaminą K przed pobraniem mogą przejściowo podnieść wynik. Witamina K1 krąży we krwi razem z lipoproteinami, więc jej stężenie rośnie i maleje wraz ze stężeniem triglicerydów.
Jak czytać wynik
Niskie stężenie witaminy K1 może wskazywać na niedobór, zwłaszcza gdy towarzyszy mu wydłużony czas protrombinowy (PT, INR). Wynik w przedziale referencyjnym nie wyklucza niedoboru, jeśli pobranie odbyło się po posiłku lub suplementacji. Badanie nie ocenia zasobów witaminy K w tkankach ani nie zastępuje diagnostyki krwawień, którą prowadzi lekarz.
Jak przygotować się do badania witaminy K1
Krew do oznaczenia witaminy K1 pobiera się na czczo. Przy pobraniu należy wspomnieć o lekach przeciwzakrzepowych, antybiotykach i suplementach z witaminą K.
Polecane badania
- PT (INR) – czas protrombinowy zależny od czynników krzepnięcia,
- APTT – druga podstawowa ocena krzepnięcia,
- Triglicerydy – pomocne w interpretacji stężenia filochinonu,
- Próby wątrobowe – ocena wątroby wytwarzającej czynniki krzepnięcia,
- Elastaza trzustkowa w kale – przy podejrzeniu złego trawienia tłuszczów.