Witamina H (biotyna) B7

Biotyna współpracuje z kilkoma enzymami z grupy karboksylaz, które uczestniczą w przemianach kwasów tłuszczowych, glukozy i aminokwasów. Opisywano też jej udział w regulacji aktywności genów. W pożywieniu biotyna jest związana głównie z białkami; po odłączeniu od białka przechodzi do krwi w jelicie cienkim, a jej zapas znajduje się głównie w wątrobie. Najwięcej zawierają jej podroby, jaja, ryby, mięso, orzechy i nasiona. Biotyna z suplementów wchłania się niemal w całości.

Niedobór biotyny u osób jedzących urozmaicone posiłki zdarza się rzadko i rozwija się powoli. Lekarz może rozważyć oznaczenie witaminy H, gdy pojawiają się:

• przerzedzenie włosów i kruche, łamiące się paznokcie,
• łuszcząca się wysypka wokół oczu, nosa, ust lub w okolicy krocza,
• zapalenie spojówek i nawracające zakażenia skóry,
• mrowienie kończyn, apatia lub obniżony nastrój.

Na niedobór biotyny bardziej narażone są osoby z wrodzonym niedoborem biotynidazy, czyli enzymu uwalniającego biotynę z pokarmu, osoby pijące duże ilości alkoholu, a także kobiety ciężarne i matki karmiące. Te same objawy częściej mają jednak inne źródło, na przykład niedobór żelaza albo choroby tarczycy.

Preparaty „na włosy i paznokcie”, multiwitaminy oraz preparaty przeznaczone dla ciężarnych często zawierają biotynę, która podnosi jej stężenie we krwi. Wysoki wynik oznacza wtedy zwykle niedawne przyjęcie preparatu, a nie stan zapasów.

Duże dawki biotyny mogą też zakłócać niektóre testy immunochemiczne, w których wykorzystuje się wiązanie biotyny ze streptawidyną. Dotyczy to wybranych oznaczeń, między innymi hormonów tarczycy, troponiny i witaminy D. Informacja o przyjmowaniu biotyny przydaje się więc także przed badaniami niezwiązanymi z witaminami.

Stężenie biotyny w surowicy jest tylko przybliżonym wskaźnikiem jej zasobów. Wynik w przedziale referencyjnym nie wyklucza łagodnego niedoboru, a niski wynik wymaga zestawienia z objawami, dietą, przyjmowanymi lekami i czynnikami ryzyka. Przy podejrzeniu wrodzonego niedoboru biotynidazy diagnostykę prowadzi lekarz, opierając się na pomiarze aktywności tego enzymu.

Zasady przygotowania do oznaczenia biotyny ustala się wcześniej z punktem pobrań, z którym przed wizytą konieczny jest kontakt. Personel powinien też dostać listę stosowanych leków i suplementów, ze szczególnym uwzględnieniem preparatów z biotyną.

• Ferrytyna – zapasy żelaza, częsta przyczyna wypadania włosów,
• TSH – podstawowa ocena czynności tarczycy,
• Cynk – pierwiastek potrzebny do odnowy skóry i wzrostu włosów,
• Witamina B12 – przy mrowieniu kończyn i niedoborach pokarmowych,
• Morfologia krwi – podstawowe badanie przy osłabieniu.