Lipaza
- Czas oczekiwania na wynik1 do 2 ?Czas oczekiwania na wynik zależy od laboratorium.
- Materiał do badaniasurowica
Badanie lipazy z krwi określa aktywność lipazy, enzymu trawiennego wytwarzanego przez trzustkę, który w dwunastnicy rozkłada tłuszcze z pożywienia. Ponieważ lipaza obecna we krwi pochodzi niemal wyłącznie z trzustki, jej oznaczenie wykorzystuje się głównie przy podejrzeniu ostrego zapalenia tego narządu. Badanie nie zastępuje pilnej diagnostyki w szpitalu.
Lipaza – więcej informacji
Dlaczego lipaza jest swoistym wskaźnikiem uszkodzenia trzustki
Lipaza jest swoista, ponieważ niemal cała lipaza obecna w surowicy pochodzi z trzustki, a jedynie niewielka ilość z żołądka i ślinianek. We krwi zdrowej osoby lipazy jest niewiele, natomiast przy uszkodzeniu lub zapaleniu trzustki duże ilości enzymu przedostają się do krwi. Wzrost lipazy silniej wskazuje na trzustkę niż wzrost amylazy, która pochodzi także ze ślinianek.
Kiedy lekarz zleca lipazę
Lipazę oznacza się najczęściej wtedy, gdy objawy nasuwają myśl o ostrym zapaleniu trzustki. Inne typowe sytuacje to:
- silny ból nadbrzusza, który przechodzi do pleców i łączy się z mdłościami oraz wymiotami; przy takich dolegliwościach trzeba szybko zgłosić się do lekarza,
- podejrzenie ostrego zapalenia trzustki albo zaostrzenia zapalenia przewlekłego,
- kamica żółciowa i nadużywanie alkoholu, które są najczęstszymi przyczynami zapalenia trzustki,
- bardzo wysokie stężenie trójglicerydów lub wapnia, które sprzyja zapaleniu trzustki,
- kontrola leczenia i ocena powikłań, takich jak torbiele,
- diagnostyka różnicowa bólu brzucha.
Co poza trzustką może podnosić lipazę
Podwyższoną lipazę spotyka się również przy niewydolności nerek, niedrożności jelit, zapaleniu pęcherzyka żółciowego, przedziurawieniu wrzodu, w przebiegu części nowotworów oraz po niektórych lekach. Zdarzają się też niewielkie podwyższenia bez objawów. Niską aktywność lipazy obserwuje się w zaawansowanej, przewlekłej niewydolności trzustki.
Czym lipaza różni się od amylazy
W porównaniu z amylazą lipaza dokładniej wskazuje na trzustkę jako źródło problemu, a jej wzrost trwa dłużej. Amylaza rośnie szybciej, ale też szybciej wraca do wartości wyjściowej, więc po kilku dniach od początku dolegliwości jest mniej przydatna. Lipaza po ostrym uszkodzeniu trzustki pozostaje podwyższona nawet przez około tydzień. Dlatego w wielu szpitalach lekarze opierają się głównie na lipazie, a amylazę zlecają w szczególnych sytuacjach.
Jak czytać wynik lipazy
Wynik lipazy porównuje się z przedziałem podanym na wydruku, który zależy od metody. W nagłych dolegliwościach liczy się to, ile razy wynik przewyższa górną granicę zakresu, jednak do postawienia diagnozy lipaza nie wystarcza. Diagnozę stawia lekarz po zestawieniu wyniku z objawami, a zwykle także z badaniem obrazowym. Wielkość wzrostu lipazy nie odpowiada ciężkości choroby.
Jak się przygotować do badania lipazy
Gdy lipazę oznacza się planowo, pacjent przychodzi na czczo, a od ostatniego posiłku powinno minąć 8–12 godzin. W stanach nagłych personel medyczny pobiera krew o dowolnej porze. Przy pobraniu należy poinformować o przyjmowanych lekach.
Polecane badania
- Amylaza – drugi enzym trzustki, który szybciej wraca do wartości wyjściowej,
- Lipidogram – bardzo wysokie stężenie trójglicerydów może wywołać zapalenie trzustki,
- Wapń całkowity – nadmiar wapnia sprzyja chorobom trzustki,
- GGTP i Próby wątrobowe – ocena przy kamicy żółciowej i nadużywaniu alkoholu,
- Elastaza trzustkowa w kale – pokazuje, czy trzustka wydziela dość enzymów trawiennych.