P/c. p. korze nadnerczy met. IIF

Przeciwciała przeciwko korze nadnerczy reagują z enzymami, które kora nadnerczy wykorzystuje do wytwarzania hormonów steroidowych. Najważniejszym z nich jest 21-hydroksylaza, a pozostałymi 17-hydroksylaza i enzym rozszczepiający łańcuch boczny cholesterolu (20,22-liaza). Przeciwciała są markerem procesu autoimmunologicznego, w którym kora nadnerczy jest stopniowo niszczona, co prowadzi do spadku produkcji kortyzolu oraz aldosteronu.

Lekarz zleca oznaczenie przeciwciał przeciwko korze nadnerczy przede wszystkim wtedy, gdy rozpoznano już pierwotną niedoczynność kory nadnerczy lub jest ona silnie podejrzewana, a trzeba ustalić jej przyczynę. Autoimmunologiczne zapalenie kory nadnerczy odpowiada za większość przypadków choroby Addisona w krajach rozwiniętych. Do pozostałych przyczyn należą między innymi zakażenia, w tym gruźlica, krwotok do nadnerczy i przerzuty nowotworowe, w których przeciwciała zwykle nie występują.

Badanie ma też zastosowanie u pacjentów chorujących na inne autoimmunologiczne choroby gruczołów dokrewnych, gdy lekarz rozważa autoimmunologiczny zespół niedoczynności wielogruczołowej, typu 1 lub 2 (APS-1, APS-2). Przeciwciała przeciwko korze nadnerczy stwierdza się również u części kobiet z autoimmunologiczną przedwczesną niewydolnością jajników.

Niedoczynność kory nadnerczy narasta zwykle stopniowo. Może dawać przewlekłe zmęczenie, osłabienie mięśni, chudnięcie, brak apetytu, nudności, spadki ciśnienia z zawrotami głowy, ochotę na słone potrawy i ciemniejsze zabarwienie skóry, wyraźne szczególnie w fałdach, bliznach i miejscach ocierania. Badania krwi mogą wykazać obniżone stężenie sodu i podwyższone stężenie potasu.

Laboratorium opisuje wynik IIF jako obecność lub brak przeciwciał, nierzadko z podaniem miana. Dodatni wynik u osoby z niedoczynnością kory nadnerczy przemawia za jej autoimmunologicznym podłożem. U osoby bez objawów obecność przeciwciał może poprzedzać wystąpienie choroby, dlatego lekarz może zlecić ocenę czynności nadnerczy. Brak przeciwciał nie oznacza, że choroby Addisona nie ma, ponieważ w długotrwałej chorobie przeciwciała mogą zanikać, a przyczyna niedoczynności może mieć charakter nieautoimmunologiczny.

Czynność nadnerczy ocenia się innymi badaniami, przede wszystkim porannym stężeniem kortyzolu i ACTH, a w razie potrzeby testami czynnościowymi.

Do badania potrzebna jest surowica z krwi żylnej. Szczegóły pobrania podaje punkt pobrań. Przed badaniem należy poinformować o przyjmowanych lekach, w tym o glikokortykosteroidach.

• Kortyzol – główny hormon kory nadnerczy,
• ACTH – hormon przysadki, którego stężenie w niedoczynności pierwotnej rośnie,
• Sód i potas – elektrolity zmieniające się w niedoczynności nadnerczy,
• Aldosteron – hormon kory nadnerczy regulujący gospodarkę sodem i potasem,
• Anty-TPO – przeciwciała tarczycowe, oceniane przy podejrzeniu zespołu wielogruczołowego.