Onkopakiet 3 pierwiastki we krwi (arsen, kadm, ołów)

Onkopakiet obejmuje trzy oznaczenia wykonywane z jednej probówki krwi pełnej:

• Arsen – półmetal, którego głównymi źródłami w diecie są woda z niektórych ujęć, ryż oraz ryby i owoce morza. Arsen jest szybko usuwany z krwi, dlatego wynik tego oznaczenia opisuje głównie kontakt z ostatnich kilku dni.
• Kadm – metal, który u osób niepracujących w przemyśle pochodzi głównie z dymu tytoniowego, a w mniejszym stopniu z podrobów, skorupiaków i warzyw z terenów skażonych. Stężenie we krwi odzwierciedla przede wszystkim kontakt z kadmem w ciągu ostatnich tygodni i miesięcy.
• Ołów – metal, który po okresie krążenia we krwi przechodzi do kości i może być z nich uwalniany przez lata. Oznaczenie we krwi jest podstawowym sposobem oceny narażenia na ołów.

Nie, onkopakiet nie służy do diagnozowania raka i z wyników nie da się ustalić, czy nowotwór jest obecny. Arsen, kadm i ołów zalicza się do czynników, które w badaniach populacyjnych wiązano z większą częstością niektórych nowotworów, chorób nerek i układu nerwowego. Z takich obserwacji nie wynika jednak ocena ryzyka pojedynczej osoby. Wynik w przedziale odniesienia nie oznacza braku choroby, a wynik podwyższony nie dowodzi, że to metal ją spowodował.

Badanie zleca się dorosłym, w szczególności chorym ze zdiagnozowanym nowotworem, u których lekarz chce ocenić obciążenie metalami toksycznymi. Podobne oznaczenia lekarz może zlecić także w innych sytuacjach:

• praca w hutnictwie, przy produkcji lub recyklingu akumulatorów, w galwanizerni albo przy usuwaniu starych farb,
• wieloletnie palenie tytoniu,
• korzystanie z wody z własnej studni w rejonie, w którym woda może zawierać arsen,
• remont starego budynku z rurami lub farbami zawierającymi ołów,
• przewlekła choroba nerek o niejasnej przyczynie przy możliwym kontakcie z kadmem.

Badanie wykonuje się zwykle z powodu możliwego narażenia, a nie konkretnych objawów, bo przewlekły kontakt z metalami długo przebiega bez dolegliwości. Ołów może powodować ból brzucha z zaparciami, ból głowy, niedokrwistość oraz długotrwałe zmęczenie. Powodem bywa też samodzielne wykonywanie odlewów z ołowiu, regularne strzelanie w zamkniętej strzelnicy lub stosowanie tradycyjnych preparatów ziołowych niewiadomego pochodzenia. Wymienione dolegliwości mają wiele innych przyczyn.

Stężenie każdego metalu odczytuje się względem przedziału odniesienia, który wydruk podaje dla krwi pełnej. Przy ocenie łącznej lekarz bierze pod uwagę następujące zależności:

• Kadm i ołów często rosną razem u osób pracujących z metalami, a sam podwyższony kadm przy przeciętnym ołowiu często wiąże się z paleniem tytoniu.
• Jeśli w dniach przed pobraniem w diecie były ryby, owoce morza lub ryż, podwyższony arsen może pochodzić z posiłku. Arsen z ryb występuje głównie w mało szkodliwej postaci organicznej, a oznaczenie we krwi nie rozróżnia jego postaci.
• Kadm gromadzi się w nerkach, dlatego przy jego wysokim stężeniu przydatna bywa kreatynina z eGFR.
• Ołów hamuje wytwarzanie hemoglobiny, więc przy jego podwyższeniu przydaje się morfologia krwi.
• Wynik ołowiu z krwi nie pokazuje metalu zmagazynowanego w kościach, a wynik kadmu – metalu zgromadzonego w nerkach przez lata.

Podwyższony wynik wskazuje przede wszystkim na potrzebę ustalenia źródła narażenia.

Onkopakiet wykonuje się na czczo, co oznacza co najmniej dziesięciogodzinną przerwę od jedzenia, podczas której wolno pić wodę. Trzy dni przed badaniem dieta nie powinna zawierać ryb, ryżu ani produktów na ich bazie, w tym olejów rybnych, ponieważ podnoszą one stężenie arsenu. Przy rejestracji wymienia się stosowane leki, a osoby zatrudnione przy metalach opisują też charakter swojej pracy. Trzeba też wspomnieć, jeśli w ostatnich dniach podano kontrast podczas badania obrazowego, gdyż preparaty z jodem lub gadolinem mogą zakłócić oznaczenie arsenu.

Oznaczenie trzech metali naraz przydaje się, gdy z jednej próbki krwi trzeba sprawdzić pierwiastki pochodzące z różnych źródeł narażenia. Pojedyncze oznaczenie zwykle wystarcza, gdy znane jest jedno źródło, na przykład ołów w badaniach okresowych pracowników albo kadm u palacza. Do oceny długotrwałego narażenia na kadm stosuje się kadm w moczu.

Dlaczego przed badaniem nie je się ryb i ryżu? Arsen występuje w rybach, owocach morza i ryżu, a po takim posiłku jego ilość we krwi przejściowo rośnie. Trzydniowa przerwa ogranicza ten wpływ.

Czy na onkopakiet z metalami przychodzi się na czczo? Tak, wymagana jest przerwa w jedzeniu trwająca co najmniej dziesięć godzin.

Czy onkopakiet obejmuje selen, cynk i miedź? Nie, te mikroelementy oznacza się w osobnym onkopakiecie w surowicy albo w onkopakiecie 6 pierwiastków.

Ile trwa pobranie i gdzie je wykonać? Adresy placówek są zebrane na stronie punkty pobrań, a samo pobranie krwi trwa kilka minut.

Czy onkopakiet zastępuje wizytę u lekarza? Nie. Wyniki interpretuje lekarz prowadzący, który zestawia je z wywiadem zawodowym, paleniem tytoniu i leczeniem.

• Onkopakiet 3 pierwiastki w surowicy (selen, cynk, miedź) – badanie uzupełniające z mikroelementami,
• Onkopakiet 6 pierwiastków we krwi – sześć pierwiastków w jednym badaniu,
• Kadm w moczu – kadm nagromadzony przez lata,
• Ołów w moczu, ilościowo – dodatkowe badanie z próbki moczu,
• Rtęć we krwi – inny metal toksyczny.